Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Gwynedd

Gwynedd

Penrhyndeudraeth

Tref ar y penrhyn rhwng y Traeth Mawr a’r Traeth Bach, lle treuliodd yr athronydd Bertrand Russell ei flynyddoedd olaf. Mae Portmeirion ar ei chyrion.

Llun: Penrhyndeudraeth o’r aber · SilkTork, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Gwynedd52.929° N, 4.066° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Penrhyndeudraeth: y penrhyn rhwng y ddau draeth

Penrhyndeudraeth

  • Penrhyn pentir
  • deu dau
  • draeth traethauo traeth (treiglad meddal: t → d)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif Penrhyndeudraeth rhwng y Traeth Mawr a’r Traeth Bach, a Phenrhyn yn unig yw’r enw ar wefusau ei phobl. Mae tua thri o bob pedwar ohonynt yn siarad Cymraeg.

Enw‘Penrhyn rhwng dau draeth’
Gwaith ffrwydron1865 hyd 1995
Siaradwyr CymraegTua 76% yn 2011

Ei hennill o’r gors

Tyfodd y dref yn fan masnach wedi i David Williams o Gastell Deudraeth sychu’r gors ganol y 1800au.

Y gwaith powdwr

O 1865 gwnaed ffrwydron ar lan y Traeth Bach, a pharhaodd y gwaith am bron i 130 mlynedd hyd 1995. Mae’r safle bellach yn warchodfa natur Gwaith Powdwr Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru.

Ymweld

Mae Portmeirion o fewn y gymuned, a bu’r athronydd Bertrand Russell yn byw ym Mhlas Penrhyn o 1956 hyd ei farw.

Bertrand Russell

Ar fap y trefi →

Pobl Penrhyndeudraeth

1883–1978

Syr Clough Williams-Ellis

Crëwr Portmeirion (wedi’i gofnodi)

Pensaer a dreuliodd hanner can mlynedd yn adeiladu pentref hudol Portmeirion ac a ymgyrchodd i warchod tirwedd Cymru.

Syr Clough Williams-Ellis
1872–1970

Bertrand Russell

Athronydd Tryleg a Phenrhyndeudraeth (wedi’i gofnodi)

Ganed yn Nhryleg yn Sir Fynwy; un o athronwyr mwyaf yr oes ac enillydd gwobr Nobel, a dreuliodd ei flynyddoedd olaf ym Mhenrhyndeudraeth.

Bertrand Russell

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf