Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

born 1937

Gillian Clarke

Bardd o Gaerdydd y darllenir ei cherddi ym mhob ysgol yng Nghymru; Bardd Cenedlaethol Cymru o 2008 i 2016.

Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 4 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
born 1937 (wedi’i gofnodi) Bardd Cenedlaethol Cymru Cymru’r Ugeinfed Ganrif Beirdd ac awduron
Cefn gwlad Ceredigion ger Talgarreg, lle mae Gillian Clarke wedi gwneud ei chartref
Cefn gwlad Ceredigion ger Talgarreg, lle mae Gillian Clarke wedi gwneud ei chartref · Llun: Wikimedia Commons · Ian Medcalf, CC BY-SA 2.0

Roedd Gillian Clarke o Gaerdydd yn Fardd Cenedlaethol Cymru o 2008 hyd 2016 ac enillodd Fedal Aur y Frenhines am Farddoniaeth. Yn fardd a ddysgodd Gymraeg ac sy’n cyfieithu ohoni, helpodd i sefydlu Tŷ Newydd, y ganolfan i awduron yng ngogledd Cymru, ac mae wedi troi’r Gododdin i’r Saesneg. Astudir ei cherddi mewn ysgolion ledled Prydain.

Ganed8 Mehefin 1937, Caerdydd
Bardd Cenedlaethol Cymru2008–2016, y trydydd i ddal y swydd
Canolfan awduronTŷ Newydd, cyd-sefydlwyd 1990
AnrhydeddauGwobr Glyndŵr, 1999; Medal Aur y Frenhines am Farddoniaeth, 2010; yr Orsedd, 2011

Caerdydd#

Ganed Gillian Clarke yng Nghaerdydd yn 1937. Wedi’r brifysgol treuliodd flwyddyn yn gweithio i’r BBC yn Llundain, yna daeth adref i Gaerdydd, lle ganed ei merch Catrin a dau fab. Ysgrifennodd gerdd i’w merch, o’r enw Catrin.

Dysgodd Saesneg yng Ngholeg Morwrol Reardon-Smith ac yng Ngholeg Celf Casnewydd, ac o 1975 hyd 1984 golygodd The Anglo-Welsh Review.

Ceredigion a’r Gymraeg#

Yng nghanol y 1980au symudodd i gefn gwlad Ceredigion. Dysgodd Gymraeg, ac yn ogystal ag ysgrifennu ei cherddi ei hun mae’n cyfieithu o’r Gymraeg i’r Saesneg.

Yn 1990 roedd yn un o sylfaenwyr Tŷ Newydd, canolfan i awduron yng ngogledd Cymru, a daeth yn llywydd arni wedyn. Dysgodd ysgrifennu creadigol ym Mhrifysgol Morgannwg hefyd.

Ei cherddi#

Mae wedi ysgrifennu dros gant o gerddi mewn llyfrau fel Letter From a Far Country, The King of Britain’s Daughter, Five Fields, A Recipe for Water ac Ice, a oedd ar restr fer Gwobr T. S. Eliot yn 2012. Ysgrifennodd lyfr ar Owain Glyndŵr i Lyfrgell Genedlaethol Cymru, a cherddi i blant.

Yn 2021 cyhoeddodd Faber ei fersiwn hi o’r Gododdin, dan y teitl Lament for the Fallen. Cyfieithwyd ei gwaith i ddeg iaith, ac mae wedi darllen a darlithio ar draws Ewrop ac America.

Astudir ei cherddi ar gyfer TGAU a Safon Uwch ledled Prydain, ac mae’n mynd allan gyda thîm Poetry Live i’w darllen i ddisgyblion cyn eu harholiadau.

Bardd Cenedlaethol#

Yn 1999 derbyniodd Wobr Glyndŵr am gyfraniad eithriadol i’r celfyddydau yng Nghymru. Yn 2008 daeth yn drydydd Bardd Cenedlaethol Cymru, a daliodd y swydd hyd 2016.

Yn 2010 dyfarnwyd iddi Fedal Aur y Frenhines am Farddoniaeth, dim ond yr ail o Gymru i’w derbyn, ac yn 2011 fe’i derbyniwyd i Orsedd y Beirdd.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Hefyd yn yr oes hon

1861–1947

Syr John Edward Lloyd

Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)

Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.

Syr John Edward Lloyd
1862–1952

Billy Hughes

Prif Weinidog Cymraeg Awstralia (wedi’i gofnodi)

Fe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.

Billy Hughes
1863–1945

David Lloyd George

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.

David Lloyd George
1864–1929

Syr John Morris-Jones

A osododd reolau’r Gymraeg a’r gynghanedd (wedi’i gofnodi)

Athro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.

Syr John Morris-Jones

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf