Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Blaenau Gwent

Blaenau Gwent

Glynebwy · Ebbw Vale

Ei waith dur oedd y mwyaf yn Ewrop ar un adeg.

Llun: Glynebwy yn ei gwm · andy dolman, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Blaenau GwentYn Gymraeg: Glynebwy51.777° N, 3.208° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Glynebwy: glyn Ebwy

Glynebwy

  • Glyn glyn
  • ebwy afon Ebwy

Ebbw Vale

  • Ebbw afon Ebwyffurf ar Ebwy
  • Vale Saesneg: bro, dyffryn

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Tua 120 o bobl oedd yng Nglynebwy ar ddiwedd y 1700au. Agorodd ei gwaith haearn yn 1778, ac yn y 1930au a’r 1940au ei gwaith dur oedd y mwyaf yn Ewrop.

Gwaith haearn1778
Eisteddfod Genedlaethol1958 a 2010
Gŵyl Gerddi1992

Cledrau a phontydd

Yn 1829 gwnaeth y gwaith gledrau i Reilffordd Stockton a Darlington, ac aeth dur o Lynebwy i Bont Harbwr Sydney. Gweithiai tua 14,500 yn y gwaith dur yn y 1960au.

Bevan a Foot

Aneurin Bevan oedd aelod seneddol y dref am 31 o flynyddoedd, o 1929 hyd 1960, a Michael Foot a’i dilynodd. Agorodd yr ysbyty newydd ar yr hen waith, Ysbyty Aneurin Bevan, yn 2010.

Yr Ŵyl Gerddi

O fis Mai hyd fis Hydref 1992 cynhaliodd Glynebwy yr olaf o’r Gwyliau Gerddi Cenedlaethol, a daeth dros ddwy filiwn o bobl i’w gweld.

Y Gwaith

Ar hen safle’r gwaith dur saif ysbyty, coleg, ysgol a chanolfan hamdden bellach, a daeth yr Eisteddfod Genedlaethol i’r dref yn 1958 ac eto yn 2010.

Diwydiant a gwaith

Ar fap y trefi →

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf