Ian Rush
Peiriant goliau (wedi’i gofnodi)Ymosodwr o’r Fflint a sgoriodd 346 o goliau i Lerpwl, record y clwb, ac a fu’n brif sgoriwr Cymru am dros ugain mlynedd.
Ian Rush

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir y Fflint
Sir y Fflint
Castell cyntaf Edward I yng Nghymru, a ddechreuwyd yn 1277, gyda’r gyntaf o’i drefi caerog newydd.
Llun: Eglwys y Santes Fair, y Fflint · Dave Kelly, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Y Fflint: o’r graig galed (fflint) y saif y castell arni
Y Fflint
Flint
Saif y Fflint ar lan aber afon Dyfrdwy. Ei chastell, a ddechreuwyd yn 1277, oedd y cyntaf o gylch y cestyll brenhinol yng Nghymru, ac ynddo, yn 1399, trosglwyddwyd y Brenin Richard II i’w gefnder Harri Bolingbroke.FfynhonnellFlint, Flintshire ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fflint, ar aber afon Dyfrdwy; yn 1277 dechreuodd Edward I Gastell y Fflint yn ei ymgyrch i oresgyn Cymru, y cyntaf o’i gylch o gestyll brenhinol yng Nghymru; yn 1399 trosglwyddwyd Richard II i’w gefnder Harri Bolingbroke yn y castell; poblogaeth 13,732 yn 2021.
| Enw | Y FflintFfynhonnellFlint, Flintshire ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fflint, ar aber afon Dyfrdwy; yn 1277 dechreuodd Edward I Gastell y Fflint yn ei ymgyrch i oresgyn Cymru, y cyntaf o’i gylch o gestyll brenhinol yng Nghymru; yn 1399 trosglwyddwyd Richard II i’w gefnder Harri Bolingbroke yn y castell; poblogaeth 13,732 yn 2021. |
|---|---|
| Dechrau’r castell | 1277FfynhonnellFlint, Flintshire ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fflint, ar aber afon Dyfrdwy; yn 1277 dechreuodd Edward I Gastell y Fflint yn ei ymgyrch i oresgyn Cymru, y cyntaf o’i gylch o gestyll brenhinol yng Nghymru; yn 1399 trosglwyddwyd Richard II i’w gefnder Harri Bolingbroke yn y castell; poblogaeth 13,732 yn 2021. |
| Pobl yn 2021 | 13,732FfynhonnellFlint, Flintshire ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fflint, ar aber afon Dyfrdwy; yn 1277 dechreuodd Edward I Gastell y Fflint yn ei ymgyrch i oresgyn Cymru, y cyntaf o’i gylch o gestyll brenhinol yng Nghymru; yn 1399 trosglwyddwyd Richard II i’w gefnder Harri Bolingbroke yn y castell; poblogaeth 13,732 yn 2021. |
Roedd y lan hon yn rhan o Degeingl, cantref o’r Berfeddwlad. Yng Ngorffennaf 1157, ger Ewloe ychydig filltiroedd i ffwrdd, rhoddodd meibion Owain Gwynedd gyrch ar fyddin Harri II yng nghoed Penarlâg.FfynonellauEwloe Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Ewloe, castell Cymreig brodorol teyrnas Gwynedd ger Ewlo yn Sir y Fflint, un o’r olaf a godwyd gan y tywysogion brodorol; yn Nhegeingl, cantref o’r Berfeddwlad, ger ffordd Caer, ar bentir serth mewn cwm coediog lle mae dwy nant yn cwrdd; codwyd o dywodfaen lleol; yn ei ward uchaf mae tŵr ar ffurf D, y ‘gorthwr Cymreig’, ar graig, fel y tŵr a gododd Llywelyn Fawr yng Nghastell y Bere; codai muriau’r tŵr, 2 m o drwch ar y gwaelod, i tua 11 m, gyda neuadd ar y llawr cyntaf a gyrhaeddid gan risiau, saethdyllau ar yr ochrau crwm a ffenestr Romanésg; saif tŵr crwn ar fryncyn yn y ward isaf; efallai i amddiffynfa gynharach ddilyn buddugoliaeth Owain Gwynedd dros Harri II ym Mrwydr Ewlo yn 1157; credir bellach mai Llywelyn ab Iorwerth a’i dechreuodd; enillodd Llywelyn ap Gruffudd ef yn ôl a’i gryfhau wrth adennill y Berfeddwlad yn 1256–57, a bu’n gefndir i drafodaethau rhwng y Cymry a’r Saeson yn 1259 a 1260; mae Rholiau Pledion Caer yn nodi yn 1311 fod llawer o’r castell yn dal i sefyll; rhestredig Gradd I, o fewn Parc Wepre, yng ngofal Cadw, gyda mynediad am ddim ar hyd llwybrau drwy Goed Wepre; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Ewloe yn Saesneg.Battle of Ewloe ↗Wikipedia (Saesneg)Gorffennaf 1157, ger Ewlo yn Sir y Fflint; anfonodd Harri II lu ysgafnach drwy goed Penarlâg, a daliwyd ef mewn cudd-ymosodiad gan feibion Owain Gwynedd, Dafydd a Chynan; lladdwyd Eustace fitz John, cwnstabl Caer; gollyngodd Harri o Essex faner y brenin a thybiodd rhai fod y brenin wedi syrthio; gwelai llawer o groniclwyr hyn yn fethiant i Harri; wedyn ildiodd Owain Degeingl ac adfer tiroedd Cadwaladr; glaniodd llynges Harri ym Môn a’i threchu; dadorchuddiwyd plac yn 2008.
Dechreuodd Edward I y castell yn 1277, y cyntaf o’r cestyll brenhinol a gododd yng Nghymru, ar ymyl yr aber.FfynhonnellFlint, Flintshire ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fflint, ar aber afon Dyfrdwy; yn 1277 dechreuodd Edward I Gastell y Fflint yn ei ymgyrch i oresgyn Cymru, y cyntaf o’i gylch o gestyll brenhinol yng Nghymru; yn 1399 trosglwyddwyd Richard II i’w gefnder Harri Bolingbroke yn y castell; poblogaeth 13,732 yn 2021.
Yn 1399 dygwyd Richard II i’r Fflint a’i ildio yno i’w gefnder Harri Bolingbroke.FfynhonnellFlint, Flintshire ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fflint, ar aber afon Dyfrdwy; yn 1277 dechreuodd Edward I Gastell y Fflint yn ei ymgyrch i oresgyn Cymru, y cyntaf o’i gylch o gestyll brenhinol yng Nghymru; yn 1399 trosglwyddwyd Richard II i’w gefnder Harri Bolingbroke yn y castell; poblogaeth 13,732 yn 2021.
Ymosodwr o’r Fflint a sgoriodd 346 o goliau i Lerpwl, record y clwb, ac a fu’n brif sgoriwr Cymru am dros ugain mlynedd.
Ian RushYmladdwraig taekwondo o’r Fflint a enillodd aur Olympaidd yn 2012 a 2016, pencampwr taekwondo cyntaf Prydain a’r cyntaf i ennill ddwywaith.
Jade JonesFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf