Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys

Powys

Y Gelli Gandryll · Hay-on-Wye

Tref y llyfrau, gyda gŵyl lenyddol fyd-enwog ers 1988.

Llun: Y tŵr cloc, y Gelli Gandryll · Immanuel Giel, CC0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
PowysYn Gymraeg: Y Gelli Gandryll52.071° N, 3.127° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Y Gelli Gandryll: y gelli gandryll

Y Gelli Gandryll

  • Y y fannod
  • Gelli llwyno celli (treiglad meddal: c → g)
  • Gandryll cantryll, can darn

Hay-on-Wye

  • Hay Saesneg, ‘coedwig gaeedig’; Y Gelli Gandryll yn Gymraeg
  • on Saesneg: ar
  • Wye afon Gwyffurf ar Gwy

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Tref farchnad ar y Gwy ar union ymyl Cymru yw’r Gelli Gandryll, ac er y 1970au mae’n adnabyddus fel Tref y Llyfrau.

Hay Tumptua 1121
Siop lyfrau gyntaf1962
Gŵyl y Gellier 1988

Y Gelli

Daw’r enw Cymraeg, a ysgrifennwyd Gelli gandrell yn 1614, o celli, tir coediog.

Dau gastell

Tua 1121 codwyd mwnt a beili, Hay Tump bellach, ger eglwys y Santes Fair. Codwyd y castell yn y dref o ddiwedd y 12fed ganrif a rhoi mur carreg iddo tua 1200, a difrodwyd ef yng ngwrthryfel Owain Glyndŵr tua 1401. Gorffennwyd ei adfer yn 2022.

Tref y Llyfrau

Yn 1962 agorodd Richard Booth ei siop lyfrau gyntaf yn yr hen orsaf dân, ac ar 1 Ebrill 1977 cyhoeddodd y Gelli’n deyrnas annibynnol. Erbyn y 1970au fe’i gelwid yn Dref y Llyfrau.

Yr ŵyl

Yn 1988 dechreuodd Norman, Rhoda a Peter Florence Ŵyl lenyddol y Gelli, a alwodd Bill Clinton yn 2001 yn ‘Woodstock y meddwl’.

Ar fap y trefi →

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf