Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys

Powys

Crucywel · Crickhowell

Wedi’i henwi ar ôl bryngaer Crug Hywel uwch ei phen. Tref yn nyffryn Wysg gyda phont o dri bwa ar ddeg.

Llun: Canol Crucywel · Ruth Sharville, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
PowysYn Gymraeg: Crucywel51.860° N, 3.138° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Crucywel: crug Hywel

Crucywel

  • Cruc crug
  • ywel Hywel

Crickhowell

  • Crickhowell ffurf Saesneg ar Crucywel, ‘crug Hywel’

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Daw enw Crucywel o Crug Hywel, y fryngaer ar Fynydd y Begwn sy’n edrych i lawr ar y dref a’r Wysg.

Cofnodi marchnad1281
Pont yr Wysg17eg ganrif
Neuadd y Farchnad1834

Crug Hywel

Cymerir fel arfer mai bryngaer Oes yr Haearn ar Fynydd y Begwn yw’r Crug Hywel a roddodd ei enw i’r dref.

Pont y bwâu od

Mae gan y bont garreg o’r 17eg ganrif dros yr Wysg ddeuddeg bwa o un ochr a thri ar ddeg o’r llall.

Tretŵr a byddin Owain

I fyny’r dyffryn saif Llys Tretŵr, castell a dyfodd yn faenordy amddiffynedig. Gerllaw yn 1404, ar Fynydd Cwmdu, cyfarfu byddin Owain Glyndŵr â llu Iarll Warwick, tynnu’n ôl i lawr yr Wysg, gosod cudd-ymosodiad islaw Craig-y-Dorth ac ymlid y Saeson at furiau Trefynwy.

Y dref

Cofnodir marchnad a ffair o 1281, mae eglwys Sant Edmwnd o’r 14eg ganrif, ac mae Neuadd y Farchnad o 1834 yn dal i sefyll. Roedd teulu George Everest, y rhoddwyd ei enw i fynydd uchaf y ddaear, ag ystad gerllaw yn Gwernvale.

Map safleoedd hanesyddol

Ar fap y trefi →

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf