Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Fynwy

Sir Fynwy

Llanfihangel Crucornau · Llanfihangel Crucorney

Mae Tafarn y Skirrid yma’n hawlio mai hi yw tafarn hynaf Cymru. Mae priordy Llanddewi Nant Hodni i fyny’r cwm.

Llun: Eglwys Sant Mihangel, Llanfihangel Crucornau · Philip Halling, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir FynwyYn Gymraeg: Llanfihangel Crucornau51.862° N, 2.969° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Llanfihangel Crucornau: llan Fihangel yng Nghrucornau

Llanfihangel Crucornau

  • Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
  • fihangel Mihangel Santo Mihangel (treiglad meddal: m → f)
  • Crucornau y crug corniog (crug + cornau)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif Llanfihangel Crucornau wrth fynedfa Dyffryn Euas, islaw’r Ysgyryd, y mynydd sanctaidd, gyda bryngaer o Oes yr Haearn a chapel canoloesol Sant Mihangel ar ei gopa.

Eglwys Priordy Llanddewi Nant Hodni1108
Llys Llanfihangeltua 1600
Tramffordd geffylau1814

Llys Llanfihangel

Galwyd Llys Llanfihangel, plasty o’r 1500au a restrwyd yn Radd I, y tŷ mwyaf trawiadol a chyfoethocaf ei addurn o tua 1600 yn sir Fynwy. Mae eglwys Sant Mihangel gerllaw o darddiad Normanaidd.

Tafarn yr Ysgyryd

Mae tafarn yr Ysgyryd yn honni mai hi yw’r dafarn hynaf yng Nghymru.

Llanddewi Nant Hodni

I fyny’r dyffryn, tua 1100 cafodd marchog o’r enw William gapel adfeiliedig Dewi Sant a rhoi ei hun i weddi, ac erbyn 1118 roedd tua 40 o ganoniaid wedi sefydlu priordy cyntaf eu hurdd yng Nghymru. Daeth Gerallt Gymro yn 1188 ac ysgrifennu am y dyffryn wedi’i amgylchynu ag amffitheatr o fynyddoedd anferth.

Capel-y-ffin

Yn 1869 sefydlodd y Tad Ignatius fynachlog yn uwch i fyny’r cwm yng Nghapel-y-ffin, cartref yr artist Eric Gill yn ddiweddarach.

Ar fap y trefi →

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf