Duffy
Cantores Mercy (wedi’i gofnodi)Cantores o Nefyn; ei halbwm Rockferry oedd yr albwm a werthodd orau ym Mhrydain yn 2008, gan ennill Grammy a thair o wobrau Brit.
Duffy

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Gwynedd
Gwynedd
Tref fasnach tywysogion Gwynedd, enwog am ei phenwaig. Cynhaliodd Edward I dwrnamaint Bord Gron yma yn 1284.
Llun: Nefyn, Morfa Nefyn a Phorthdinllaen o ymyl Gwylwyr · Dominic Nelson, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Gorwedd Nefyn ar arfordir gogleddol Llŷn, ar hen ffordd y pererinion i Enlli. Fe’i henwir gyntaf mewn hanes yn fan glanio i Ruffudd ap Cynan, brenin Gwynedd, ac roedd ei physgotwyr yn enwog am eu penwaig.FfynhonnellNefyn ↗Wikipedia (Saesneg)Nefyn, tref ar arfordir gogleddol Llŷn; mae’r ddogfen gynharaf y gwyddys amdani sy’n ei henwi yn ei galw’n fan glanio i’r tywysog Gruffudd ap Cynan ddiwedd yr 11eg ganrif; daeth yn fwrdeistref rydd yn 1355 a pharhau’n ganolfan fasnach bwysig; pysgota penwaig oedd ei phrif fasnach am y rhan fwyaf o’r 1700au a’r 1800au, â 40 o gychod penwaig yn 1910, gan ddod i ben tua’r Rhyfel Byd Cyntaf; bu ei heglwys, y mae ei sylfeini’n dyddio o’r 6ed ganrif, yn arhosfan bwysig ar bererindodau i Ynys Enlli, a chodwyd yr adeilad presennol yn 1827; 73.1% yn siarad Cymraeg yn 2021.
| Ei henwi gyntaf | Man glanio Gruffudd ap Cynan, diwedd y 1000auFfynhonnellNefyn ↗Wikipedia (Saesneg)Nefyn, tref ar arfordir gogleddol Llŷn; mae’r ddogfen gynharaf y gwyddys amdani sy’n ei henwi yn ei galw’n fan glanio i’r tywysog Gruffudd ap Cynan ddiwedd yr 11eg ganrif; daeth yn fwrdeistref rydd yn 1355 a pharhau’n ganolfan fasnach bwysig; pysgota penwaig oedd ei phrif fasnach am y rhan fwyaf o’r 1700au a’r 1800au, â 40 o gychod penwaig yn 1910, gan ddod i ben tua’r Rhyfel Byd Cyntaf; bu ei heglwys, y mae ei sylfeini’n dyddio o’r 6ed ganrif, yn arhosfan bwysig ar bererindodau i Ynys Enlli, a chodwyd yr adeilad presennol yn 1827; 73.1% yn siarad Cymraeg yn 2021. |
|---|---|
| Bwrdeistref rydd | 1355FfynhonnellNefyn ↗Wikipedia (Saesneg)Nefyn, tref ar arfordir gogleddol Llŷn; mae’r ddogfen gynharaf y gwyddys amdani sy’n ei henwi yn ei galw’n fan glanio i’r tywysog Gruffudd ap Cynan ddiwedd yr 11eg ganrif; daeth yn fwrdeistref rydd yn 1355 a pharhau’n ganolfan fasnach bwysig; pysgota penwaig oedd ei phrif fasnach am y rhan fwyaf o’r 1700au a’r 1800au, â 40 o gychod penwaig yn 1910, gan ddod i ben tua’r Rhyfel Byd Cyntaf; bu ei heglwys, y mae ei sylfeini’n dyddio o’r 6ed ganrif, yn arhosfan bwysig ar bererindodau i Ynys Enlli, a chodwyd yr adeilad presennol yn 1827; 73.1% yn siarad Cymraeg yn 2021. |
| Siaradwyr Cymraeg | 73.1% yn 2021FfynhonnellNefyn ↗Wikipedia (Saesneg)Nefyn, tref ar arfordir gogleddol Llŷn; mae’r ddogfen gynharaf y gwyddys amdani sy’n ei henwi yn ei galw’n fan glanio i’r tywysog Gruffudd ap Cynan ddiwedd yr 11eg ganrif; daeth yn fwrdeistref rydd yn 1355 a pharhau’n ganolfan fasnach bwysig; pysgota penwaig oedd ei phrif fasnach am y rhan fwyaf o’r 1700au a’r 1800au, â 40 o gychod penwaig yn 1910, gan ddod i ben tua’r Rhyfel Byd Cyntaf; bu ei heglwys, y mae ei sylfeini’n dyddio o’r 6ed ganrif, yn arhosfan bwysig ar bererindodau i Ynys Enlli, a chodwyd yr adeilad presennol yn 1827; 73.1% yn siarad Cymraeg yn 2021. |
Mae’r ysgrifen gynharaf y gwyddys amdani sy’n enwi Nefyn yn ei galw’n fan glanio i Ruffudd ap Cynan, a ddaeth yn ôl dros y môr ddiwedd yr 11eg ganrif i ennill ei deyrnas, Gwynedd.FfynhonnellNefyn ↗Wikipedia (Saesneg)Nefyn, tref ar arfordir gogleddol Llŷn; mae’r ddogfen gynharaf y gwyddys amdani sy’n ei henwi yn ei galw’n fan glanio i’r tywysog Gruffudd ap Cynan ddiwedd yr 11eg ganrif; daeth yn fwrdeistref rydd yn 1355 a pharhau’n ganolfan fasnach bwysig; pysgota penwaig oedd ei phrif fasnach am y rhan fwyaf o’r 1700au a’r 1800au, â 40 o gychod penwaig yn 1910, gan ddod i ben tua’r Rhyfel Byd Cyntaf; bu ei heglwys, y mae ei sylfeini’n dyddio o’r 6ed ganrif, yn arhosfan bwysig ar bererindodau i Ynys Enlli, a chodwyd yr adeilad presennol yn 1827; 73.1% yn siarad Cymraeg yn 2021.
Bu eglwys Nefyn, ar sylfeini o’r 6ed ganrif, yn arhosfan bwysig i bererinion ar eu ffordd i Ynys Enlli. Arhosodd Gerallt Gymro yn Nefyn yn 1188 ac ysgrifennodd am fynaich duwiol yr ynys, lle gorweddai cyrff seintiau dirifedi.FfynonellauNefyn ↗Wikipedia (Saesneg)Nefyn, tref ar arfordir gogleddol Llŷn; mae’r ddogfen gynharaf y gwyddys amdani sy’n ei henwi yn ei galw’n fan glanio i’r tywysog Gruffudd ap Cynan ddiwedd yr 11eg ganrif; daeth yn fwrdeistref rydd yn 1355 a pharhau’n ganolfan fasnach bwysig; pysgota penwaig oedd ei phrif fasnach am y rhan fwyaf o’r 1700au a’r 1800au, â 40 o gychod penwaig yn 1910, gan ddod i ben tua’r Rhyfel Byd Cyntaf; bu ei heglwys, y mae ei sylfeini’n dyddio o’r 6ed ganrif, yn arhosfan bwysig ar bererindodau i Ynys Enlli, a chodwyd yr adeilad presennol yn 1827; 73.1% yn siarad Cymraeg yn 2021.Ynys Enlli ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: gorwedd Enlli oddi ar ben gorllewinol Llŷn, dros y Swnt o Aberdaron; yn Chwefror 2023 daeth yn Noddfa Awyr Dywyll Ryngwladol, y gyntaf yn Ewrop; sefydlodd Sant Cadfan fynachlog yno; yn yr Oesoedd Canol roedd yr ynys yn gyrchfan pererindota enwog, a thair pererindod i Enlli yn cyfateb i un i Rufain; yn ôl traddodiad mae ugain mil o saint wedi eu claddu yno; dilynodd Abaty Awstinaidd y Santes Fair, ac mae ei olion i’w gweld o hyd; ysgrifennodd Gerallt Gymro, yn Nefyn yn 1188, am fynaich ffyddlon yr ynys, am sut y byddai’r hynaf yn marw gyntaf yno, gan mor brin oedd clefydon, a bod cyrff saint dirifedi yno, Daniel (Deiniol) esgob Bangor yn eu plith; mae goleudy 1821, can troedfedd o uchder, a gostiodd £2,950; gwylfa adar, bwysig i adar drycin Manaw; yng ngofal Ymddiriedolaeth Ynys Enlli, gyda fferm weithredol; mae cychod yn croesi o Aberdaron; enwyd afal Enlli, y credir i’r mynachod ei dyfu, yn rhywogaeth ei hun yn 1998.
Daeth Nefyn yn fwrdeistref rydd yn 1355 ac aros yn fan masnach prysur. Am y rhan fwyaf o’r 1700au a’r 1800au penwaig oedd ei phrif fywoliaeth, a mor hwyr ag 1910 hwyliai deugain o gychod penwaig o’i thraethau.FfynhonnellNefyn ↗Wikipedia (Saesneg)Nefyn, tref ar arfordir gogleddol Llŷn; mae’r ddogfen gynharaf y gwyddys amdani sy’n ei henwi yn ei galw’n fan glanio i’r tywysog Gruffudd ap Cynan ddiwedd yr 11eg ganrif; daeth yn fwrdeistref rydd yn 1355 a pharhau’n ganolfan fasnach bwysig; pysgota penwaig oedd ei phrif fasnach am y rhan fwyaf o’r 1700au a’r 1800au, â 40 o gychod penwaig yn 1910, gan ddod i ben tua’r Rhyfel Byd Cyntaf; bu ei heglwys, y mae ei sylfeini’n dyddio o’r 6ed ganrif, yn arhosfan bwysig ar bererindodau i Ynys Enlli, a chodwyd yr adeilad presennol yn 1827; 73.1% yn siarad Cymraeg yn 2021.
Codwyd yr eglwys bresennol yn 1827 ar yr hen sylfeini. Daw’r gantores Duffy, yr aeth ei halbwm cyntaf i frig y siartiau yn 2008, o Nefyn.FfynonellauNefyn ↗Wikipedia (Saesneg)Nefyn, tref ar arfordir gogleddol Llŷn; mae’r ddogfen gynharaf y gwyddys amdani sy’n ei henwi yn ei galw’n fan glanio i’r tywysog Gruffudd ap Cynan ddiwedd yr 11eg ganrif; daeth yn fwrdeistref rydd yn 1355 a pharhau’n ganolfan fasnach bwysig; pysgota penwaig oedd ei phrif fasnach am y rhan fwyaf o’r 1700au a’r 1800au, â 40 o gychod penwaig yn 1910, gan ddod i ben tua’r Rhyfel Byd Cyntaf; bu ei heglwys, y mae ei sylfeini’n dyddio o’r 6ed ganrif, yn arhosfan bwysig ar bererindodau i Ynys Enlli, a chodwyd yr adeilad presennol yn 1827; 73.1% yn siarad Cymraeg yn 2021.Duffy (singer) ↗Wikipedia (Saesneg)Duffy (ganed Aimée Anne Duffy, 23 Mehefin 1984), cantores, cyfansoddwraig ac actores o Gymru; aeth ei halbwm cyntaf, Rockferry (2008), i frig Siart Albymau’r DU a siartiau sawl gwlad; aeth y brif sengl, “Mercy”, i frig siart senglau’r DU a siartiau sawl gwlad, ac i’r deg uchaf mewn deuddeg arall; yn 2009 cafodd Wobr Grammy am yr Albwm Lleisiol Pop Gorau am Rockferry, ac enillodd dair Gwobr Brit, Torri Drwodd Prydeinig, yr Artist Benywaidd Prydeinig Gorau a’r Albwm Prydeinig Gorau; yn 2010 actiodd am y tro cyntaf yn y ffilm Patagonia a rhyddhau ei hail albwm, Endlessly; ganed ym Mangor a’i magu yn Nefyn gan ei thad John Duffy a’i mam o Gymraes Joyce (Williams gynt); aeth i Ysgol Nefyn ym Mhen Llŷn ac Ysgol Syr Thomas Picton yn Hwlffordd; Lefel A ar gampws Pwllheli Coleg Meirion-Dwyfor; astudiodd ym Mhrifysgol Caer; canai mewn bandiau lleol; yn 2003 ymddangosodd ar Wawffactor, sioe dalent deledu Gymraeg, gan ddod yn ail; yn 2004 recordiodd EP Gymraeg tair cân, Aimée Duffy, a gyrhaeddodd rif un ar Siart C2 yn 2008; fe’i cyflwynwyd i Jeanette Lee o Rough Trade Records yn 2004, a’i symudodd i Lundain; cyd-ysgrifennodd gyda Bernard Butler, a roddodd addysg soul iddi gydag Al Green, Bettye Swann, Ann Peebles, Scott Walker, Phil Spector a Burt Bacharach; saethwyd clawr yr albwm a fideo “Rockferry” ar ac o gwmpas Rheilffordd Ffestiniog ym Mhorthmadog, a ailenwyd yn “Rockferry” ar gyfer yr achlysur; cymerodd yr albwm bron i bedair blynedd i’w wneud; aeth “Mercy” yn syth i rif un; daeth “Warwick Avenue” iddi yn 19, wedi iddi gael ei hun yng ngorsaf danddaearol Warwick Avenue; rhyddhawyd Rockferry yn yr Unol Daleithiau ar 13 Mai 2008 i adolygiadau da.Duffy ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Aimee Anne Duffy (Duffy; ganwyd 23 Mehefin 1984), cantores soul o Nefyn; daeth yn ail yn Wawffactor S4C yn 2003; cafodd sylw ddiwedd 2007 a 2008 pan gafodd ei henwi’n ail yn Sound of 2008 y BBC; perfformiodd ar raglenni fel Later with Jools Holland gan dderbyn canmoliaeth uchel, a’i chymharu â’r gantores Dusty Springfield; rhyddhaodd Rockferry ym Mawrth 2008; yn Chwefror 2008 cyrhaeddodd Rif 1 yn y siartiau Prydeinig gyda’i sengl Mercy; roedd yr albwm yn llwyddiant ysgubol, yn cyrraedd rhif 1 dros Ewrop ac Ynysoedd y De, a rhif 4 yn siart albymau’r Unol Daleithiau; albymau Rockferry (2008) ac Endlessly (2010).
Cantores o Nefyn; ei halbwm Rockferry oedd yr albwm a werthodd orau ym Mhrydain yn 2008, gan ennill Grammy a thair o wobrau Brit.
DuffyFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf