Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Gwynedd

Gwynedd

Clynnog Fawr

Sefydlodd Beuno ei eglwys yma yn y 600au, a thynnodd ei greirfa bererinion am naw can mlynedd. Codwyd yr eglwys fawr sy’n sefyll heddiw tua 1500 i bererinion ar y ffordd i Enlli.

Llun: Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr · Rhion, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Gwynedd53.021° N, 4.366° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Clynnog Fawr: lle’r celyn (celynnog), a ‘fawr’ am ei heglwys fawr

Clynnog Fawr

  • Clynnog lle celyn (celynnog)
  • Fawr mawro mawr (treiglad meddal: m → f)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Clynnog Fawr yw pentref Beuno. Rhoddodd Gwyddaint, cefnder y Brenin Cadwallon, ei dir yma i Dduw a Beuno am byth, a sefydlodd Beuno ei fynachlog yma a marw yma mewn hedd yn 640.

Marw Beuno640
Cangell a chroesfeyddtua 1480 hyd 1486
Croglen1531

Ffordd y pererinion

Roedd clas Beuno’n fan aros pwysig i bererinion ar eu ffordd i Ynys Enlli, ac erbyn diwedd y 1400au roedd yn eglwys golegol, un o chwech yn unig yng Nghymru.

Yr eglwys

Geilw’r Comisiwn Brenhinol yr eglwys a godwyd rhwng tua 1480 a dechrau’r 1500au, a chapel Beuno ynghlwm wrthi, yn un o’r rhai mwyaf nodedig yn y gogledd. Y tu mewn mae croglen o 1531 a seddau côr gwych o tua 1500.

Cyff Beuno a’r deial haul

Daliai Cyff Beuno, cist hynafol wedi’i naddu o un darn o onnen, roddion y pererinion, ac mae deial haul yn y fynwent o rhwng diwedd y 900au a dechrau’r 1100au.

Ffynnon Beuno

Mae ffynnon Beuno, pwll â mur carreg, ym mhen de-orllewinol y pentref.

Beuno SantClynnog Fawr

Ar fap y trefi →

Pobl Clynnog Fawr

d. c. 640

Beuno Sant

Sefydlydd Clynnog Fawr (cronicl cynnar:Buchedd Beuno, 1346)

Sant Clynnog Fawr yn Llŷn, y daeth ei eglwys yn arhosfan fawr ar ffordd y pererinion i Enlli. Yn ôl traddodiad Cymru adferodd ei nith Gwenfrewi yn fyw.

Beuno Sant

Ar y llinell amser

  1. Beuno yng Nghlynnog Fawr (cronicl cynnar:Buchedd Beuno, 1346)

    Mae Sant Beuno yn sefydlu ei eglwys yng Nghlynnog Fawr yn Arfon. Mae pererinion ar y ffordd i Ynys Enlli yn aros wrth ei greirfa am fil o flynyddoedd.

    Beuno yng Nghlynnog Fawr

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf