Edgar Evans
I Begwn y De (wedi’i gofnodi)Is-swyddog o Rosili, un o bump o griw Scott a gyrhaeddodd Begwn y De ar 17 Ionawr 1912.
Edgar Evans

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Bro Morgannwg
Bro Morgannwg
Tref Fictoraidd uwchben y dociau. Hwyliodd llong Capten Scott, y Terra Nova, o Gaerdydd a Phenarth i’r Antarctig yn 1910.
Llun: Canol Penarth · Colin Smith, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Penarth: pen yr arth, neu ben y garth
Penarth
Saif Penarth ar bentir uwchben Bae Caerdydd. Agorodd ei doc yn 1865, ac yn Larnog ychydig ar hyd yr arfordir anfonodd Marconi y neges radio gyntaf dros y môr agored yn 1897.FfynonellauPenarth ↗Wikipedia (Saesneg)Penarth, yn draddodiadol o pen ac arth, er bod ysgolheigion heddiw’n awgrymu Pen-y-garth, garth yn golygu clogwyn; prynodd Ieirll Plymouth, teulu Windsor, y faenor yn llwyr yn 1853; rhoddwyd cytundeb y doc yn 1859 ac agorodd y doc yn 1865, wedi’i godi dan y peiriannydd Harrison Hayter; codwyd Eglwys Sant Awstin ar Bentir Penarth yn 1866 i gynllun William Butterfield am £10,000, a dalwyd gan Harriet Windsor-Clive, y Farwnes Windsor, ac mae’n rhestredig Gradd I; agorwyd oriel Turner House yn 1888 gan James Pyke Thompson; agorodd y pier yn y 1890au; talodd Carnegie am lyfrgell 1905; mae’r cwt yn Larnog lle anfonodd Marconi negeseuon radio dros y môr agored am y tro cyntaf gerllaw; arwyddair y dref yw Cynghori er Llesiant; mae Saunders Lewis, Joseph Parry, Colin Jackson a Tanni Grey-Thompson ymhlith y bobl sy’n gysylltiedig â Phenarth.Marconi in South Wales ↗Cylchlythyr Cymdeithas Cyn-weithwyr Marconi, 2021 (Saesneg)Ar 13 Mai 1897 anfonodd Marconi y neges ddiwifr gyntaf erioed dros fôr agored, ar draws Môr Hafren rhwng Ynys Echni a Thrwyn Larnog. Y neges: “Are you ready”.
| Doc | 1865FfynhonnellPenarth ↗Wikipedia (Saesneg)Penarth, yn draddodiadol o pen ac arth, er bod ysgolheigion heddiw’n awgrymu Pen-y-garth, garth yn golygu clogwyn; prynodd Ieirll Plymouth, teulu Windsor, y faenor yn llwyr yn 1853; rhoddwyd cytundeb y doc yn 1859 ac agorodd y doc yn 1865, wedi’i godi dan y peiriannydd Harrison Hayter; codwyd Eglwys Sant Awstin ar Bentir Penarth yn 1866 i gynllun William Butterfield am £10,000, a dalwyd gan Harriet Windsor-Clive, y Farwnes Windsor, ac mae’n rhestredig Gradd I; agorwyd oriel Turner House yn 1888 gan James Pyke Thompson; agorodd y pier yn y 1890au; talodd Carnegie am lyfrgell 1905; mae’r cwt yn Larnog lle anfonodd Marconi negeseuon radio dros y môr agored am y tro cyntaf gerllaw; arwyddair y dref yw Cynghori er Llesiant; mae Saunders Lewis, Joseph Parry, Colin Jackson a Tanni Grey-Thompson ymhlith y bobl sy’n gysylltiedig â Phenarth. |
|---|---|
| Eglwys Sant Awstin | 1866, Gradd IFfynhonnellPenarth ↗Wikipedia (Saesneg)Penarth, yn draddodiadol o pen ac arth, er bod ysgolheigion heddiw’n awgrymu Pen-y-garth, garth yn golygu clogwyn; prynodd Ieirll Plymouth, teulu Windsor, y faenor yn llwyr yn 1853; rhoddwyd cytundeb y doc yn 1859 ac agorodd y doc yn 1865, wedi’i godi dan y peiriannydd Harrison Hayter; codwyd Eglwys Sant Awstin ar Bentir Penarth yn 1866 i gynllun William Butterfield am £10,000, a dalwyd gan Harriet Windsor-Clive, y Farwnes Windsor, ac mae’n rhestredig Gradd I; agorwyd oriel Turner House yn 1888 gan James Pyke Thompson; agorodd y pier yn y 1890au; talodd Carnegie am lyfrgell 1905; mae’r cwt yn Larnog lle anfonodd Marconi negeseuon radio dros y môr agored am y tro cyntaf gerllaw; arwyddair y dref yw Cynghori er Llesiant; mae Saunders Lewis, Joseph Parry, Colin Jackson a Tanni Grey-Thompson ymhlith y bobl sy’n gysylltiedig â Phenarth. |
| Marconi yn Larnog | 13 Mai 1897FfynhonnellMarconi in South Wales ↗Cylchlythyr Cymdeithas Cyn-weithwyr Marconi, 2021 (Saesneg)Ar 13 Mai 1897 anfonodd Marconi y neges ddiwifr gyntaf erioed dros fôr agored, ar draws Môr Hafren rhwng Ynys Echni a Thrwyn Larnog. Y neges: “Are you ready”. |
Darllenwyd yr enw ers tro fel pen ac arth, er bod ysgolheigion heddiw’n meddwl mai Pen-y-garth, pen y clogwyn, ydyw efallai.FfynhonnellPenarth ↗Wikipedia (Saesneg)Penarth, yn draddodiadol o pen ac arth, er bod ysgolheigion heddiw’n awgrymu Pen-y-garth, garth yn golygu clogwyn; prynodd Ieirll Plymouth, teulu Windsor, y faenor yn llwyr yn 1853; rhoddwyd cytundeb y doc yn 1859 ac agorodd y doc yn 1865, wedi’i godi dan y peiriannydd Harrison Hayter; codwyd Eglwys Sant Awstin ar Bentir Penarth yn 1866 i gynllun William Butterfield am £10,000, a dalwyd gan Harriet Windsor-Clive, y Farwnes Windsor, ac mae’n rhestredig Gradd I; agorwyd oriel Turner House yn 1888 gan James Pyke Thompson; agorodd y pier yn y 1890au; talodd Carnegie am lyfrgell 1905; mae’r cwt yn Larnog lle anfonodd Marconi negeseuon radio dros y môr agored am y tro cyntaf gerllaw; arwyddair y dref yw Cynghori er Llesiant; mae Saunders Lewis, Joseph Parry, Colin Jackson a Tanni Grey-Thompson ymhlith y bobl sy’n gysylltiedig â Phenarth.
Prynodd teulu Windsor, Ieirll Plymouth, y faenor yn 1853. Rhoddwyd y cytundeb am y doc yn 1859, ac agorodd yn 1865 dan y peiriannydd Harrison Hayter.FfynhonnellPenarth ↗Wikipedia (Saesneg)Penarth, yn draddodiadol o pen ac arth, er bod ysgolheigion heddiw’n awgrymu Pen-y-garth, garth yn golygu clogwyn; prynodd Ieirll Plymouth, teulu Windsor, y faenor yn llwyr yn 1853; rhoddwyd cytundeb y doc yn 1859 ac agorodd y doc yn 1865, wedi’i godi dan y peiriannydd Harrison Hayter; codwyd Eglwys Sant Awstin ar Bentir Penarth yn 1866 i gynllun William Butterfield am £10,000, a dalwyd gan Harriet Windsor-Clive, y Farwnes Windsor, ac mae’n rhestredig Gradd I; agorwyd oriel Turner House yn 1888 gan James Pyke Thompson; agorodd y pier yn y 1890au; talodd Carnegie am lyfrgell 1905; mae’r cwt yn Larnog lle anfonodd Marconi negeseuon radio dros y môr agored am y tro cyntaf gerllaw; arwyddair y dref yw Cynghori er Llesiant; mae Saunders Lewis, Joseph Parry, Colin Jackson a Tanni Grey-Thompson ymhlith y bobl sy’n gysylltiedig â Phenarth.
Ar Bentir Penarth saif Eglwys Sant Awstin, a godwyd yn 1866 i gynllun William Butterfield ac a dalwyd amdani gan y Farwnes Windsor. Mae’n rhestredig Gradd I.FfynhonnellPenarth ↗Wikipedia (Saesneg)Penarth, yn draddodiadol o pen ac arth, er bod ysgolheigion heddiw’n awgrymu Pen-y-garth, garth yn golygu clogwyn; prynodd Ieirll Plymouth, teulu Windsor, y faenor yn llwyr yn 1853; rhoddwyd cytundeb y doc yn 1859 ac agorodd y doc yn 1865, wedi’i godi dan y peiriannydd Harrison Hayter; codwyd Eglwys Sant Awstin ar Bentir Penarth yn 1866 i gynllun William Butterfield am £10,000, a dalwyd gan Harriet Windsor-Clive, y Farwnes Windsor, ac mae’n rhestredig Gradd I; agorwyd oriel Turner House yn 1888 gan James Pyke Thompson; agorodd y pier yn y 1890au; talodd Carnegie am lyfrgell 1905; mae’r cwt yn Larnog lle anfonodd Marconi negeseuon radio dros y môr agored am y tro cyntaf gerllaw; arwyddair y dref yw Cynghori er Llesiant; mae Saunders Lewis, Joseph Parry, Colin Jackson a Tanni Grey-Thompson ymhlith y bobl sy’n gysylltiedig â Phenarth.
Ar 13 Mai 1897 anfonodd Guglielmo Marconi, gyda help y peiriannydd o Gymro William Preece o Gaernarfon, y neges ddiwifr gyntaf dros y môr agored o Ynys Echni i Drwyn Larnog. Ei geiriau oedd ‘Are you ready?’FfynonellauMarconi in South Wales ↗Cylchlythyr Cymdeithas Cyn-weithwyr Marconi, 2021 (Saesneg)Ar 13 Mai 1897 anfonodd Marconi y neges ddiwifr gyntaf erioed dros fôr agored, ar draws Môr Hafren rhwng Ynys Echni a Thrwyn Larnog. Y neges: “Are you ready”.Lavernock ↗Wikipedia, ar sail dyddiadur George Kemp (Saesneg)Ddydd wrth ddydd, 10 i 13 Mai 1897: offer Preece ar Ynys Echni, offer Marconi yn Larnog, yr erial hirach, a’r negeseuon ‘Are you ready?’, ‘Can you hear me?’, ‘Yes, loud and clear.’William Henry Preece ↗Wikipedia, gyda’i ffynonellau (Saesneg)Ganed 15 Chwefror 1834 yng Nghaernarfon; Prif Beiriannydd Swyddfa’r Post o 1892; wedi arbrofion Larnog–Ynys Echni yn 1897 un o gefnogwyr cryfaf Marconi.
Agorodd James Pyke Thompson oriel Turner House yn 1888, a dilynodd y pier yn y 1890au. Mae Saunders Lewis, Joseph Parry, Colin Jackson a Tanni Grey-Thompson ymhlith y llu o bobl sy’n gysylltiedig â’r dref.FfynhonnellPenarth ↗Wikipedia (Saesneg)Penarth, yn draddodiadol o pen ac arth, er bod ysgolheigion heddiw’n awgrymu Pen-y-garth, garth yn golygu clogwyn; prynodd Ieirll Plymouth, teulu Windsor, y faenor yn llwyr yn 1853; rhoddwyd cytundeb y doc yn 1859 ac agorodd y doc yn 1865, wedi’i godi dan y peiriannydd Harrison Hayter; codwyd Eglwys Sant Awstin ar Bentir Penarth yn 1866 i gynllun William Butterfield am £10,000, a dalwyd gan Harriet Windsor-Clive, y Farwnes Windsor, ac mae’n rhestredig Gradd I; agorwyd oriel Turner House yn 1888 gan James Pyke Thompson; agorodd y pier yn y 1890au; talodd Carnegie am lyfrgell 1905; mae’r cwt yn Larnog lle anfonodd Marconi negeseuon radio dros y môr agored am y tro cyntaf gerllaw; arwyddair y dref yw Cynghori er Llesiant; mae Saunders Lewis, Joseph Parry, Colin Jackson a Tanni Grey-Thompson ymhlith y bobl sy’n gysylltiedig â Phenarth.
Is-swyddog o Rosili, un o bump o griw Scott a gyrhaeddodd Begwn y De ar 17 Ionawr 1912.
Edgar EvansFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf