Owain Glyndŵr
Tywysog Cymru (wedi’i gofnodi)Tywysog Cymru, a ryddhaodd bron y wlad gyfan, a gynhaliodd senedd ym Machynlleth ac a ysgrifennodd fel un cydradd at frenhinoedd yr Alban a Ffrainc. Ni chafodd ei ddal na’i fradychu erioed.
Owain Glyndŵr
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Gwynedd
Gwynedd
Ysgrifennodd Owain Glyndŵr Lythyr Pennal yma yn 1406 at frenin Ffrainc, yn gofyn am eglwys Gymreig a’i harchesgob ei hun yn Nhyddewi a dwy brifysgol, un yn y gogledd ac un yn y de.
Llun: Yr eglwys ym Mhennal · Llywelyn2000, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Pennal: pen, sef pen neu derfyn; nid yw ystyr y diwedd wedi’i setlo
Mae Pennal ar lan ogleddol Dyfi ger Machynlleth. Yma yn 1406 gosododd Owain Glyndŵr ei gynllun am Gymru rydd yn Llythyr Pennal, yr unig ddogfen bolisi dros Gymru annibynnol o’r Oesoedd Canol.FfynhonnellPennal ↗Wikipedia (Saesneg)Pennal, pentref ar lan ogleddol afon Dyfi ger Machynlleth, yn hen Sir Feirionnydd ac ym Mharc Cenedlaethol Eryri; safle caer Rufeinig fechan, Cefn Gaer, a warchodai ryd neu fferi dros y Ddyfi ar Sarn Helen yn ôl pob tebyg, a’i holion o dan dŷ Cefn Caer o’r 14eg ganrif; yma y lluniodd Owain Glyndŵr Lythyr Pennal yn 1406 at frenin Ffrainc, yn gosod allan ei gynlluniau ar gyfer Cymru annibynnol, yr unig ddogfen bolisi ar gyfer Cymru annibynnol yn yr Oesoedd Canol; daeth yn ôl i Gymru ar gyfer arddangosfa yn y Llyfrgell Genedlaethol yn 2000, ac mae ymgyrch iddo ddychwelyd am byth; yn Llugwy gerllaw, ar lan y Ddyfi, mae teulu Anwyl, sy’n olrhain eu llinach o Rodri Mawr drwy Owain Gwynedd, wedi byw ers 1682; ddechrau’r 19eg ganrif deuai llechi o Gorris, Aberllefenni ac Abergynolwyn ar gefn ceffylau at geiau ar y Ddyfi; roedd Robert Plant yn byw ym Mron-yr-Aur gerllaw pan ysgrifennodd ‘Stairway to Heaven’.
| Llythyr Pennal | 1406FfynhonnellPennal Letter ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i hysgrifennwyd mewn Lladin ym Mhennal yn 1406 gan Owain Glyndŵr at Siarl VI, brenin Ffrainc; mae Owain yn addo ufudd-dod i Bened XIII ac yn gosod allan Gymru â’i heglwys ei hun, clerigwyr a fedr siarad Cymraeg, a dwy brifysgol; geilw’r Saeson yn Saeson barbaraidd a feddiannodd dir Cymru iddynt eu hunain; fe’i cedwir yn archifau cenedlaethol Ffrainc, dan ei sêl wreiddiol; fe’i dangoswyd yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn 2000; rhoddwyd copïau wedi’u selio â chastiau o sêl Owain i sefydliadau yng Nghymru yn 2009. |
|---|---|
| Yn y Llyfrgell Genedlaethol | 2000FfynhonnellPennal Letter ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i hysgrifennwyd mewn Lladin ym Mhennal yn 1406 gan Owain Glyndŵr at Siarl VI, brenin Ffrainc; mae Owain yn addo ufudd-dod i Bened XIII ac yn gosod allan Gymru â’i heglwys ei hun, clerigwyr a fedr siarad Cymraeg, a dwy brifysgol; geilw’r Saeson yn Saeson barbaraidd a feddiannodd dir Cymru iddynt eu hunain; fe’i cedwir yn archifau cenedlaethol Ffrainc, dan ei sêl wreiddiol; fe’i dangoswyd yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn 2000; rhoddwyd copïau wedi’u selio â chastiau o sêl Owain i sefydliadau yng Nghymru yn 2009. |
| Copïau wedi’u selio i Gymru | 2009FfynhonnellPennal Letter ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i hysgrifennwyd mewn Lladin ym Mhennal yn 1406 gan Owain Glyndŵr at Siarl VI, brenin Ffrainc; mae Owain yn addo ufudd-dod i Bened XIII ac yn gosod allan Gymru â’i heglwys ei hun, clerigwyr a fedr siarad Cymraeg, a dwy brifysgol; geilw’r Saeson yn Saeson barbaraidd a feddiannodd dir Cymru iddynt eu hunain; fe’i cedwir yn archifau cenedlaethol Ffrainc, dan ei sêl wreiddiol; fe’i dangoswyd yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn 2000; rhoddwyd copïau wedi’u selio â chastiau o sêl Owain i sefydliadau yng Nghymru yn 2009. |
Ysgrifennodd Owain yn Lladin at Siarl VI o Ffrainc, gan addo ufudd-dod i’r Pab Bened XIII a gosod Cymru gyda’i heglwys ei hun, clerigwyr a fedrai Gymraeg, a dwy brifysgol.FfynhonnellPennal Letter ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i hysgrifennwyd mewn Lladin ym Mhennal yn 1406 gan Owain Glyndŵr at Siarl VI, brenin Ffrainc; mae Owain yn addo ufudd-dod i Bened XIII ac yn gosod allan Gymru â’i heglwys ei hun, clerigwyr a fedr siarad Cymraeg, a dwy brifysgol; geilw’r Saeson yn Saeson barbaraidd a feddiannodd dir Cymru iddynt eu hunain; fe’i cedwir yn archifau cenedlaethol Ffrainc, dan ei sêl wreiddiol; fe’i dangoswyd yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn 2000; rhoddwyd copïau wedi’u selio â chastiau o sêl Owain i sefydliadau yng Nghymru yn 2009.
Cedwir y llythyr yn archifau cenedlaethol Ffrainc dan sêl Owain ei hun. Daeth adref i Gymru i arddangosfa yn y Llyfrgell Genedlaethol yn 2000, ac yn 2009 rhoddwyd copïau wedi’u selio â chastiau o’i sêl i sefydliadau Cymru.FfynonellauPennal Letter ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i hysgrifennwyd mewn Lladin ym Mhennal yn 1406 gan Owain Glyndŵr at Siarl VI, brenin Ffrainc; mae Owain yn addo ufudd-dod i Bened XIII ac yn gosod allan Gymru â’i heglwys ei hun, clerigwyr a fedr siarad Cymraeg, a dwy brifysgol; geilw’r Saeson yn Saeson barbaraidd a feddiannodd dir Cymru iddynt eu hunain; fe’i cedwir yn archifau cenedlaethol Ffrainc, dan ei sêl wreiddiol; fe’i dangoswyd yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn 2000; rhoddwyd copïau wedi’u selio â chastiau o sêl Owain i sefydliadau yng Nghymru yn 2009.Pennal ↗Wikipedia (Saesneg)Pennal, pentref ar lan ogleddol afon Dyfi ger Machynlleth, yn hen Sir Feirionnydd ac ym Mharc Cenedlaethol Eryri; safle caer Rufeinig fechan, Cefn Gaer, a warchodai ryd neu fferi dros y Ddyfi ar Sarn Helen yn ôl pob tebyg, a’i holion o dan dŷ Cefn Caer o’r 14eg ganrif; yma y lluniodd Owain Glyndŵr Lythyr Pennal yn 1406 at frenin Ffrainc, yn gosod allan ei gynlluniau ar gyfer Cymru annibynnol, yr unig ddogfen bolisi ar gyfer Cymru annibynnol yn yr Oesoedd Canol; daeth yn ôl i Gymru ar gyfer arddangosfa yn y Llyfrgell Genedlaethol yn 2000, ac mae ymgyrch iddo ddychwelyd am byth; yn Llugwy gerllaw, ar lan y Ddyfi, mae teulu Anwyl, sy’n olrhain eu llinach o Rodri Mawr drwy Owain Gwynedd, wedi byw ers 1682; ddechrau’r 19eg ganrif deuai llechi o Gorris, Aberllefenni ac Abergynolwyn ar gefn ceffylau at geiau ar y Ddyfi; roedd Robert Plant yn byw ym Mron-yr-Aur gerllaw pan ysgrifennodd ‘Stairway to Heaven’.
Cododd y Rhufeiniaid gaer fach yma, Cefn Gaer, i warchod rhyd neu fferi dros Ddyfi ar Sarn Helen mae’n debyg, ac mae ei holion dan dŷ Cefn Caer o’r 1300au.FfynhonnellPennal ↗Wikipedia (Saesneg)Pennal, pentref ar lan ogleddol afon Dyfi ger Machynlleth, yn hen Sir Feirionnydd ac ym Mharc Cenedlaethol Eryri; safle caer Rufeinig fechan, Cefn Gaer, a warchodai ryd neu fferi dros y Ddyfi ar Sarn Helen yn ôl pob tebyg, a’i holion o dan dŷ Cefn Caer o’r 14eg ganrif; yma y lluniodd Owain Glyndŵr Lythyr Pennal yn 1406 at frenin Ffrainc, yn gosod allan ei gynlluniau ar gyfer Cymru annibynnol, yr unig ddogfen bolisi ar gyfer Cymru annibynnol yn yr Oesoedd Canol; daeth yn ôl i Gymru ar gyfer arddangosfa yn y Llyfrgell Genedlaethol yn 2000, ac mae ymgyrch iddo ddychwelyd am byth; yn Llugwy gerllaw, ar lan y Ddyfi, mae teulu Anwyl, sy’n olrhain eu llinach o Rodri Mawr drwy Owain Gwynedd, wedi byw ers 1682; ddechrau’r 19eg ganrif deuai llechi o Gorris, Aberllefenni ac Abergynolwyn ar gefn ceffylau at geiau ar y Ddyfi; roedd Robert Plant yn byw ym Mron-yr-Aur gerllaw pan ysgrifennodd ‘Stairway to Heaven’.
Yn Llugwy gerllaw ar Ddyfi y trigai teulu’r Anwyl, a olrheiniai eu llinach yn ôl i Rodri Mawr.FfynhonnellPennal ↗Wikipedia (Saesneg)Pennal, pentref ar lan ogleddol afon Dyfi ger Machynlleth, yn hen Sir Feirionnydd ac ym Mharc Cenedlaethol Eryri; safle caer Rufeinig fechan, Cefn Gaer, a warchodai ryd neu fferi dros y Ddyfi ar Sarn Helen yn ôl pob tebyg, a’i holion o dan dŷ Cefn Caer o’r 14eg ganrif; yma y lluniodd Owain Glyndŵr Lythyr Pennal yn 1406 at frenin Ffrainc, yn gosod allan ei gynlluniau ar gyfer Cymru annibynnol, yr unig ddogfen bolisi ar gyfer Cymru annibynnol yn yr Oesoedd Canol; daeth yn ôl i Gymru ar gyfer arddangosfa yn y Llyfrgell Genedlaethol yn 2000, ac mae ymgyrch iddo ddychwelyd am byth; yn Llugwy gerllaw, ar lan y Ddyfi, mae teulu Anwyl, sy’n olrhain eu llinach o Rodri Mawr drwy Owain Gwynedd, wedi byw ers 1682; ddechrau’r 19eg ganrif deuai llechi o Gorris, Aberllefenni ac Abergynolwyn ar gefn ceffylau at geiau ar y Ddyfi; roedd Robert Plant yn byw ym Mron-yr-Aur gerllaw pan ysgrifennodd ‘Stairway to Heaven’.
Tywysog Cymru, a ryddhaodd bron y wlad gyfan, a gynhaliodd senedd ym Machynlleth ac a ysgrifennodd fel un cydradd at frenhinoedd yr Alban a Ffrainc. Ni chafodd ei ddal na’i fradychu erioed.
Owain GlyndŵrMae Glyndŵr yn ysgrifennu at Frenin Ffrainc yn amlinellu ei weledigaeth: eglwys Gymreig annibynnol a dwy brifysgol, un yn y gogledd ac un yn y de.
Llythyr PennalFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf