Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Gwynedd

Gwynedd

Pennal

Ysgrifennodd Owain Glyndŵr Lythyr Pennal yma yn 1406 at frenin Ffrainc, yn gofyn am eglwys Gymreig a’i harchesgob ei hun yn Nhyddewi a dwy brifysgol, un yn y gogledd ac un yn y de.

Llun: Yr eglwys ym Mhennal · Llywelyn2000, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Gwynedd52.585° N, 3.923° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Pennal: pen, sef pen neu derfyn; nid yw ystyr y diwedd wedi’i setlo

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Mae Pennal ar lan ogleddol Dyfi ger Machynlleth. Yma yn 1406 gosododd Owain Glyndŵr ei gynllun am Gymru rydd yn Llythyr Pennal, yr unig ddogfen bolisi dros Gymru annibynnol o’r Oesoedd Canol.

Llythyr Pennal1406
Yn y Llyfrgell Genedlaethol2000
Copïau wedi’u selio i Gymru2009

Llythyr Pennal

Ysgrifennodd Owain yn Lladin at Siarl VI o Ffrainc, gan addo ufudd-dod i’r Pab Bened XIII a gosod Cymru gyda’i heglwys ei hun, clerigwyr a fedrai Gymraeg, a dwy brifysgol.

Y sêl

Cedwir y llythyr yn archifau cenedlaethol Ffrainc dan sêl Owain ei hun. Daeth adref i Gymru i arddangosfa yn y Llyfrgell Genedlaethol yn 2000, ac yn 2009 rhoddwyd copïau wedi’u selio â chastiau o’i sêl i sefydliadau Cymru.

Cefn Caer

Cododd y Rhufeiniaid gaer fach yma, Cefn Gaer, i warchod rhyd neu fferi dros Ddyfi ar Sarn Helen mae’n debyg, ac mae ei holion dan dŷ Cefn Caer o’r 1300au.

Anwyliaid Llugwy

Yn Llugwy gerllaw ar Ddyfi y trigai teulu’r Anwyl, a olrheiniai eu llinach yn ôl i Rodri Mawr.

PennalOwain Glyndŵr

Ar fap y trefi →

Pobl Pennal

c. 1359–c. 1415

Owain Glyndŵr

Tywysog Cymru (wedi’i gofnodi)

Tywysog Cymru, a ryddhaodd bron y wlad gyfan, a gynhaliodd senedd ym Machynlleth ac a ysgrifennodd fel un cydradd at frenhinoedd yr Alban a Ffrainc. Ni chafodd ei ddal na’i fradychu erioed.

Owain Glyndŵr

Ar y llinell amser

  1. Llythyr Pennal

    Mae Glyndŵr yn ysgrifennu at Frenin Ffrainc yn amlinellu ei weledigaeth: eglwys Gymreig annibynnol a dwy brifysgol, un yn y gogledd ac un yn y de.

    Llythyr Pennal

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf