Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Caerffili

Caerffili

Nelson

Saif Llancaiach Fawr, y plasty Tuduraidd lle daeth y Brenin Siarl I yn 1645, ger y pentref.

Llun: Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr, Nelson · John Lord, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Caerffili51.653° N, 3.286° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Nelson: ar ôl tafarn y Nelson

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Ffos y Gerddinen oedd enw Nelson unwaith. Tyfodd y pentref o gwmpas tafarn y Lord Nelson, a godwyd ar ddechrau’r 1800au, a phan enwodd Rheilffordd Dyffryn Taf ei gorsaf ar ôl y dafarn, lledodd yr enw i’r lle i gyd.

Glofa Llancaiach1811
Y Brenin Siarl yn Llancaiach5 Awst 1645
Pobl yn 20114,647

Llancaiach Fawr

Ym mhen gogleddol y pentref saif Llancaiach Fawr, un o’r plastai lled-gaerog gorau yng Nghymru, gydag un fynedfa a muriau pedair troedfedd o drwch. Torrwyd coed ei do rhwng 1548 a 1565.

Y Prichardiaid a’r Brenin

Helaethodd David Prichard y tŷ yn 1628. Penodwyd ei fab Edward Prichard yn Gomisiynydd Arae’r Brenin yn 1642, daeth Siarl I i Lancaiach ar 5 Awst 1645, ac yn ddiweddarach y flwyddyn honno gwnaed Edward yn Llywodraethwr Castell Caerdydd.

Pêl-law

Yng nghanol y pentref mae cwrt pêl-law awyr agored, a chredir mai hwn yw’r unig un sy’n dal ar waith yng Nghymru.

Pobl Nelson

Ganed Syr Tasker Watkins VC, barnwr a Llywydd Undeb Rygbi Cymru o 1993 hyd 2004, yn Nelson, a’r ymgyrchydd elusennol Simon Weston hefyd.

Ar fap y trefi →

Pobl Nelson

b. 1961

Simon Weston

Arwr y Falklands (wedi’i gofnodi)

Milwr o’r Gwarchodlu Cymreig, o Nelson, a oroesodd losgiadau ofnadwy ar y Sir Galahad yn Rhyfel y Falklands yn 1982, ac sydd wedi ysbrydoli miliynau â’i ddewrder a’i waith elusennol.

Simon Weston

Ar y llinell amser

  1. Thomas Button ym Mae Hudson

    Mae Thomas Button o Lwyneliddon yn hwylio i Fae Hudson i chwilio am Fwlch y Gogledd-orllewin ac yn gaeafu yn aber afon a enwodd yn Nelson.

    Thomas Button ym Mae Hudson

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf