Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Ddinbych

Sir Ddinbych

Rhuddlan

Cadwai Gruffudd ap Llywelyn lys yma cyn 1063. Dilynodd castell Edward I a Statud Rhuddlan yn 1284.

Llun: Castell Rhuddlan uwchben afon Clwyd · Julie Anne Workman, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir Ddinbych53.292° N, 3.470° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Rhuddlan: glan rhudd

Rhuddlan

  • Rhudd rhudd
  • lan glano glan (treiglad meddal: g → –)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif Rhuddlan wrth ryd ar afon Clwyd. O 1055 hyd 1063 dyma sedd llywodraeth y brenin nerthol Gruffudd ap Llywelyn.

EnwRhudd a glan
Sedd Gruffudd ap Llywelyn1055 hyd 1063
Castell Edward I1277 hyd 1282

Morfa Rhuddlan

Efallai mai yma neu gerllaw yr ymladdwyd brwydr Morfa Rhuddlan, ddiwedd y 700au.

Llys Gruffudd ap Llywelyn

Cyn i’r Normaniaid ddod, roedd Rhuddlan yn galon cantref Cymreig. Cododd y brenin nerthol Gruffudd ap Llywelyn gastell yma a’i wneud yn sedd frenhinol, ac oddi yma daliai arglwyddi Rhuddlan y Berfeddwlad drosto.

Castell Edward

Dechreuodd Edward I ei gastell yn 1277, ar gynllun diemwnt nas ceir yn unman arall, a pheri sythu a charthu afon Clwyd fel y gallai llongau hwylio ato. Yn 1284 gwnaeth Statud Rhuddlan yma, ac yng ngwrthryfel 1294 bu gwŷr y gogledd dan Fadog ap Llywelyn yn gwarchae arno.

Ymweld

Saif y castell ger yr afon, ac ychydig i’r de mae Twthill, tomen y castell Normanaidd. Gellir gweld cynllun strydoedd bwrdeistref Edward, i’r gogledd o’r castell, o hyd.

Castell RhuddlanStatud Rhuddlan (1284)

Ar fap y trefi →

Pobl Rhuddlan

1936–2008

Philip Jones Griffiths

Ffotograffydd Rhyfel Fietnam (wedi’i gofnodi)

Ffotograffydd o Ruddlan y dangosodd ei lyfr Vietnam Inc. (1971) gost ddynol Rhyfel Fietnam i’r byd. Bu’n llywydd asiantaeth Magnum.

Philip Jones Griffiths

Ar y llinell amser

  1. Cylch haearn Edward

    Mae Edward I yn dechrau codi Conwy, Caernarfon a Harlech. Daw Statud Rhuddlan yn 1284.

    Cylch haearn Edward
  2. Statud Rhuddlan

    Mae Edward I yn rhannu’r dywysogaeth a orchfygwyd yn siroedd ar batrwm Lloegr ac yn cyflwyno cyfraith droseddol Lloegr.

    Statud Rhuddlan

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf