Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Rhondda Cynon Taf

Rhondda Cynon Taf

Glynrhedynog · Ferndale

Trawyd glo ager cyntaf y Rhondda Fach yma yn 1862, a thyfodd y dref o amgylch ei phyllau.

Llun: Glynrhedynog yn y Rhondda Fach · Chris Downer, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Rhondda Cynon TafYn Gymraeg: Glynrhedynog51.660° N, 3.448° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Glynrhedynog: glyn y rhedyn

Glynrhedynog

  • Glyn glyn
  • rhedynog llawn rhedyn

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Glynrhedynog, yn y Rhondda Fach, oedd y lle cyntaf yn y Rhondda i gael ei drawsnewid gan lo. Codwyd ei therasau mewn ychydig flynyddoedd i’r glowyr a’r teuluoedd a ddaeth i weithio’i phyllau.

Siafft lo gyntaf1857
Côr Meibion Morlais1928
Stanley Bakerganed yma, 1928

Glynrhedynog

Enw hen fferm oedd yr enw Cymraeg, glyn y rhedyn. Daeth yn ôl i ddefnydd bob dydd gydag arwyddion ffordd dwyieithog diwedd y 1980au.

Y pyllau cyntaf

Wedi suddo costus tarodd David Davis wythïen dda yma, a suddwyd y siafft gyntaf yn 1857. Glynrhedynog oedd y gymuned gyntaf yn y Rhondda i’w diwydiannu’n llawn, ac erbyn y 1880au roedd yn dref ffyniannus.

Cân

Mae Côr Meibion Morlais, a ddechreuwyd yn Tylorstown yn 1928, yn canu yng Nglynrhedynog bellach, ac mae’r ysgol Gymraeg yn cymryd ei henw o Lyn y Forwyn, y llyn ym Mharc Darran.

Stanley Baker

Ganed yr actor Syr Stanley Baker yn 32 Albany Street ar 28 Chwefror 1928. Gwelodd athro yn ysgol Glynrhedynog ei ddawn, ac yn bedair ar ddeg oed roedd ar y sgrin.

Diwydiant a gwaith

Ar fap y trefi →

Pobl Glynrhedynog

1928–1976

Syr Stanley Baker

Seren a gwneuthurwr Zulu (wedi’i gofnodi)

Mab y glöwr o Lynrhedynog a ddaeth yn seren ffilm, a gynhyrchodd ac a serennodd yn Zulu, ac a roddodd y milwyr Cymreig a’u canu ar y sgrin fawr.

Syr Stanley Baker

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf