
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Conwy
Conwy
Llanfairfechan
Pentref ar hen ffordd yr arfordir o dan y mynyddoedd, a dyfodd yn dref glan môr fach wedi i’r rheilffordd ddod ar hyd yr arfordir yn 1848.
Llun: Llanfairfechan dan y bryniau · Reading Tom from Reading, UK, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Llanfairfechan: llan Fair fechan
Llanfairfechan
- Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
- fair y Santes Fairo Mair (treiglad meddal: m → f)
- fechan bechan (bychan, gydag enw benywaidd)o bechan (treiglad meddal: b → f)
Gorwedd Llanfairfechan rhwng y mynyddoedd a’r môr ar y ffordd o Gonwy i Fangor. Mae ei hanes yn mynd yn ôl o leiaf i’r Rhufeiniaid.FfynhonnellLlanfairfechan ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfairfechan, ‘plwyf bach Mair’, ar yr arfordir rhwng Bangor a Phenmaenmawr; mae ei hanes yn mynd yn ôl o leiaf i oes y Rhufeiniaid, ac mae carreg filltir fawr o’r 2il ganrif a gafwyd yma bellach yn yr Amgueddfa Brydeinig; hen fryngaer y Dinas; roedd Braich-y-Dinas ar Benmaenmawr ymhlith bryngaerau mwyaf Prydain ac Iwerddon nes i chwarela ei dinistrio; tyfodd y dref yn dref chwarel wenithfaen ac yn dref glan môr o ganol y 19eg ganrif; ganed y pensaer Herbert Luck North yma, astudiodd dan Henry Wilson ac Edwin Lutyens, ac mae ei gartref, Wern Isaf, wedi’i restru’n Radd II; 45.3% yn siarad Cymraeg yn 2011.
| Enw | ‘Plwyf bach Mair’FfynhonnellLlanfairfechan ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfairfechan, ‘plwyf bach Mair’, ar yr arfordir rhwng Bangor a Phenmaenmawr; mae ei hanes yn mynd yn ôl o leiaf i oes y Rhufeiniaid, ac mae carreg filltir fawr o’r 2il ganrif a gafwyd yma bellach yn yr Amgueddfa Brydeinig; hen fryngaer y Dinas; roedd Braich-y-Dinas ar Benmaenmawr ymhlith bryngaerau mwyaf Prydain ac Iwerddon nes i chwarela ei dinistrio; tyfodd y dref yn dref chwarel wenithfaen ac yn dref glan môr o ganol y 19eg ganrif; ganed y pensaer Herbert Luck North yma, astudiodd dan Henry Wilson ac Edwin Lutyens, ac mae ei gartref, Wern Isaf, wedi’i restru’n Radd II; 45.3% yn siarad Cymraeg yn 2011. |
|---|---|
| Carreg filltir Rufeinig | 2il ganrif, bellach yn yr Amgueddfa BrydeinigFfynhonnellLlanfairfechan ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfairfechan, ‘plwyf bach Mair’, ar yr arfordir rhwng Bangor a Phenmaenmawr; mae ei hanes yn mynd yn ôl o leiaf i oes y Rhufeiniaid, ac mae carreg filltir fawr o’r 2il ganrif a gafwyd yma bellach yn yr Amgueddfa Brydeinig; hen fryngaer y Dinas; roedd Braich-y-Dinas ar Benmaenmawr ymhlith bryngaerau mwyaf Prydain ac Iwerddon nes i chwarela ei dinistrio; tyfodd y dref yn dref chwarel wenithfaen ac yn dref glan môr o ganol y 19eg ganrif; ganed y pensaer Herbert Luck North yma, astudiodd dan Henry Wilson ac Edwin Lutyens, ac mae ei gartref, Wern Isaf, wedi’i restru’n Radd II; 45.3% yn siarad Cymraeg yn 2011. |
| Siaradwyr Cymraeg | 45.3% yn 2011FfynhonnellLlanfairfechan ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfairfechan, ‘plwyf bach Mair’, ar yr arfordir rhwng Bangor a Phenmaenmawr; mae ei hanes yn mynd yn ôl o leiaf i oes y Rhufeiniaid, ac mae carreg filltir fawr o’r 2il ganrif a gafwyd yma bellach yn yr Amgueddfa Brydeinig; hen fryngaer y Dinas; roedd Braich-y-Dinas ar Benmaenmawr ymhlith bryngaerau mwyaf Prydain ac Iwerddon nes i chwarela ei dinistrio; tyfodd y dref yn dref chwarel wenithfaen ac yn dref glan môr o ganol y 19eg ganrif; ganed y pensaer Herbert Luck North yma, astudiodd dan Henry Wilson ac Edwin Lutyens, ac mae ei gartref, Wern Isaf, wedi’i restru’n Radd II; 45.3% yn siarad Cymraeg yn 2011. |
Caerau a charreg filltir
Uwchben y pentref mae hen fryngaer y Dinas, ac ar Benmaenmawr safai Braich-y-Dinas, ymhlith bryngaerau mwyaf Prydain ac Iwerddon. Mae carreg filltir Rufeinig fawr o’r 2il ganrif, a gafwyd yma, bellach yn yr Amgueddfa Brydeinig.FfynhonnellLlanfairfechan ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfairfechan, ‘plwyf bach Mair’, ar yr arfordir rhwng Bangor a Phenmaenmawr; mae ei hanes yn mynd yn ôl o leiaf i oes y Rhufeiniaid, ac mae carreg filltir fawr o’r 2il ganrif a gafwyd yma bellach yn yr Amgueddfa Brydeinig; hen fryngaer y Dinas; roedd Braich-y-Dinas ar Benmaenmawr ymhlith bryngaerau mwyaf Prydain ac Iwerddon nes i chwarela ei dinistrio; tyfodd y dref yn dref chwarel wenithfaen ac yn dref glan môr o ganol y 19eg ganrif; ganed y pensaer Herbert Luck North yma, astudiodd dan Henry Wilson ac Edwin Lutyens, ac mae ei gartref, Wern Isaf, wedi’i restru’n Radd II; 45.3% yn siarad Cymraeg yn 2011.
Gwenithfaen a’r môr
O ganol y 1800au tyfodd Llanfairfechan yn dref chwarel wenithfaen ac yn dref glan môr.FfynhonnellLlanfairfechan ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfairfechan, ‘plwyf bach Mair’, ar yr arfordir rhwng Bangor a Phenmaenmawr; mae ei hanes yn mynd yn ôl o leiaf i oes y Rhufeiniaid, ac mae carreg filltir fawr o’r 2il ganrif a gafwyd yma bellach yn yr Amgueddfa Brydeinig; hen fryngaer y Dinas; roedd Braich-y-Dinas ar Benmaenmawr ymhlith bryngaerau mwyaf Prydain ac Iwerddon nes i chwarela ei dinistrio; tyfodd y dref yn dref chwarel wenithfaen ac yn dref glan môr o ganol y 19eg ganrif; ganed y pensaer Herbert Luck North yma, astudiodd dan Henry Wilson ac Edwin Lutyens, ac mae ei gartref, Wern Isaf, wedi’i restru’n Radd II; 45.3% yn siarad Cymraeg yn 2011.
Herbert Luck North
Ganed y pensaer Herbert Luck North yn Llanfairfechan a’i hyfforddi dan Henry Wilson ac Edwin Lutyens cyn sefydlu ei bractis yng Nghymru. Mae ei gartref ei hun yn y pentref, Wern Isaf, yn adeilad rhestredig.FfynhonnellLlanfairfechan ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfairfechan, ‘plwyf bach Mair’, ar yr arfordir rhwng Bangor a Phenmaenmawr; mae ei hanes yn mynd yn ôl o leiaf i oes y Rhufeiniaid, ac mae carreg filltir fawr o’r 2il ganrif a gafwyd yma bellach yn yr Amgueddfa Brydeinig; hen fryngaer y Dinas; roedd Braich-y-Dinas ar Benmaenmawr ymhlith bryngaerau mwyaf Prydain ac Iwerddon nes i chwarela ei dinistrio; tyfodd y dref yn dref chwarel wenithfaen ac yn dref glan môr o ganol y 19eg ganrif; ganed y pensaer Herbert Luck North yma, astudiodd dan Henry Wilson ac Edwin Lutyens, ac mae ei gartref, Wern Isaf, wedi’i restru’n Radd II; 45.3% yn siarad Cymraeg yn 2011.
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf







