
Cymru Glyndŵr
Castell Conwy
Caer a thref gaerog Edward I wrth aber afon Conwy, a godwyd ar safle abaty Aberconwy tywysogion Cymru.
Llun: Castell Conwy dros yr afon, a phont grog Telford o’i flaen · Andrew Woodvine, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Brenhinoedd a thywysogion Gwynedd →Brenhinoedd a thywysogion Rhos →

Cyfyd Castell Conwy o grib greigiog ar lan afon Conwy, yn erbyn mynyddoedd Eryri. Fe’i codwyd ar safle abaty a llys y tywysogion Cymreig, ac ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 fe’i cipiwyd gan gefndryd Owain Glyndŵr, Rhys a Gwilym ap Tudur.FfynonellauCastell Conwy ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 121): yn erbyn mynyddoedd Eryri; gorffennwyd yn 1287 wedi ychydig dros bedair blynedd; codwyd y dref a’r castell yn un cyfanwaith; dwy ward gyfagos y gellid amddiffyn y naill a’r llall ar wahân, ag wyth tŵr uchel, pedwar ohonynt â thyredau o gwmpas y ward fewnol â’r ystafelloedd brenhinol, sydd heb newid fawr o’u ffurf yn y 13eg ganrif; yn 1401 cipiwyd y castell gan gefnogwyr Owain Glyndŵr; arhosodd y castell a muriau’r dref bron yn gyfan a denu arlunwyr fel Paul Sandby o’r 18fed ganrif; daeth pont Telford a rheilffordd Caer i Gaergybi â mwy o ymwelwyr; dechreuodd yr adfer yn 1865 wedi iddo ddod i feddiant y dref.Conwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Conwy, a godwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1287 gyda’r dref furiog, am tua £15,000 rhyngddynt; cyn codi’r dref roedd ar y safle Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion; mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â thŵr crwn a phedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref, a dyma’r darn mwyaf cyflawn o unrhyw un o’i lysoedd; symudodd Edward yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan; wyth tŵr mawr a dau farbican, â phorth cefn at yr afon fel y gellid ei gyflenwi o’r môr; ynddo mae’r machicolations carreg cynharaf sydd wedi goroesi ym Mhrydain ac, yng ngeiriau Jeremy Ashbee, y gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, gan esgus bod yn seiri coed, y castell, cymerodd y Cymry’r dref furiog, a daliasant ef tua thri mis gan ennill pardwn brenhinol yn yr amodau; trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref, a hyd heddiw maer Conwy yw cwnstabl y castell; fe’i paentiwyd gan Girtin, Moses Griffith, Ibbetson, Sandby a Turner; aeth i’r dref yn 1865; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986; wedi’i efeillio â Chastell Himeji yn Japan ar 29 Hydref 2019; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Conwy yn Saesneg.
| Codwyd | 1283 hyd 1287FfynonellauConwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Conwy, a godwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1287 gyda’r dref furiog, am tua £15,000 rhyngddynt; cyn codi’r dref roedd ar y safle Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion; mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â thŵr crwn a phedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref, a dyma’r darn mwyaf cyflawn o unrhyw un o’i lysoedd; symudodd Edward yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan; wyth tŵr mawr a dau farbican, â phorth cefn at yr afon fel y gellid ei gyflenwi o’r môr; ynddo mae’r machicolations carreg cynharaf sydd wedi goroesi ym Mhrydain ac, yng ngeiriau Jeremy Ashbee, y gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, gan esgus bod yn seiri coed, y castell, cymerodd y Cymry’r dref furiog, a daliasant ef tua thri mis gan ennill pardwn brenhinol yn yr amodau; trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref, a hyd heddiw maer Conwy yw cwnstabl y castell; fe’i paentiwyd gan Girtin, Moses Griffith, Ibbetson, Sandby a Turner; aeth i’r dref yn 1865; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986; wedi’i efeillio â Chastell Himeji yn Japan ar 29 Hydref 2019; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Conwy yn Saesneg.Castell Conwy ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 121): yn erbyn mynyddoedd Eryri; gorffennwyd yn 1287 wedi ychydig dros bedair blynedd; codwyd y dref a’r castell yn un cyfanwaith; dwy ward gyfagos y gellid amddiffyn y naill a’r llall ar wahân, ag wyth tŵr uchel, pedwar ohonynt â thyredau o gwmpas y ward fewnol â’r ystafelloedd brenhinol, sydd heb newid fawr o’u ffurf yn y 13eg ganrif; yn 1401 cipiwyd y castell gan gefnogwyr Owain Glyndŵr; arhosodd y castell a muriau’r dref bron yn gyfan a denu arlunwyr fel Paul Sandby o’r 18fed ganrif; daeth pont Telford a rheilffordd Caer i Gaergybi â mwy o ymwelwyr; dechreuodd yr adfer yn 1865 wedi iddo ddod i feddiant y dref. |
|---|---|
| Tyrau | Wyth, a dau farbicanFfynhonnellConwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Conwy, a godwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1287 gyda’r dref furiog, am tua £15,000 rhyngddynt; cyn codi’r dref roedd ar y safle Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion; mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â thŵr crwn a phedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref, a dyma’r darn mwyaf cyflawn o unrhyw un o’i lysoedd; symudodd Edward yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan; wyth tŵr mawr a dau farbican, â phorth cefn at yr afon fel y gellid ei gyflenwi o’r môr; ynddo mae’r machicolations carreg cynharaf sydd wedi goroesi ym Mhrydain ac, yng ngeiriau Jeremy Ashbee, y gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, gan esgus bod yn seiri coed, y castell, cymerodd y Cymry’r dref furiog, a daliasant ef tua thri mis gan ennill pardwn brenhinol yn yr amodau; trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref, a hyd heddiw maer Conwy yw cwnstabl y castell; fe’i paentiwyd gan Girtin, Moses Griffith, Ibbetson, Sandby a Turner; aeth i’r dref yn 1865; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986; wedi’i efeillio â Chastell Himeji yn Japan ar 29 Hydref 2019; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Conwy yn Saesneg. |
| Safle Treftadaeth y Byd | Ers 1986FfynonellauConwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Conwy, a godwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1287 gyda’r dref furiog, am tua £15,000 rhyngddynt; cyn codi’r dref roedd ar y safle Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion; mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â thŵr crwn a phedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref, a dyma’r darn mwyaf cyflawn o unrhyw un o’i lysoedd; symudodd Edward yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan; wyth tŵr mawr a dau farbican, â phorth cefn at yr afon fel y gellid ei gyflenwi o’r môr; ynddo mae’r machicolations carreg cynharaf sydd wedi goroesi ym Mhrydain ac, yng ngeiriau Jeremy Ashbee, y gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, gan esgus bod yn seiri coed, y castell, cymerodd y Cymry’r dref furiog, a daliasant ef tua thri mis gan ennill pardwn brenhinol yn yr amodau; trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref, a hyd heddiw maer Conwy yw cwnstabl y castell; fe’i paentiwyd gan Girtin, Moses Griffith, Ibbetson, Sandby a Turner; aeth i’r dref yn 1865; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986; wedi’i efeillio â Chastell Himeji yn Japan ar 29 Hydref 2019; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Conwy yn Saesneg.Castell Conwy ↗Wicipedia CymraegCastell canoloesol yn nhref Conwy ar lan afon Conwy, a gynlluniwyd gan James o St George ac a godwyd gan Edward I o 1283 ymlaen ar adfeilion Abaty Aberconwy; un o gylch o gestyll newydd, gyda Chaernarfon, Biwmares a Harlech, a godwyd o amgylch Gwynedd wedi concwest 1282–83; mae’r wyth tŵr anferth a’r muriau rhyngddynt yn sefyll o hyd; ym 1401, yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr, cipiodd ei gefnogwyr Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym ap Tudur y castell, a llosgwyd y dref; yng ngofal Cadw ac yn Safle Treftadaeth y Byd ers 1986. |
Abaty a llys y tywysogion
Cyn y castell, yma roedd Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion. Mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â’i ben crwn a’i bedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref o hyd, y darn mwyaf cyflawn sydd ar ôl o unrhyw un o’i lysoedd.FfynhonnellConwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Conwy, a godwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1287 gyda’r dref furiog, am tua £15,000 rhyngddynt; cyn codi’r dref roedd ar y safle Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion; mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â thŵr crwn a phedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref, a dyma’r darn mwyaf cyflawn o unrhyw un o’i lysoedd; symudodd Edward yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan; wyth tŵr mawr a dau farbican, â phorth cefn at yr afon fel y gellid ei gyflenwi o’r môr; ynddo mae’r machicolations carreg cynharaf sydd wedi goroesi ym Mhrydain ac, yng ngeiriau Jeremy Ashbee, y gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, gan esgus bod yn seiri coed, y castell, cymerodd y Cymry’r dref furiog, a daliasant ef tua thri mis gan ennill pardwn brenhinol yn yr amodau; trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref, a hyd heddiw maer Conwy yw cwnstabl y castell; fe’i paentiwyd gan Girtin, Moses Griffith, Ibbetson, Sandby a Turner; aeth i’r dref yn 1865; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986; wedi’i efeillio â Chastell Himeji yn Japan ar 29 Hydref 2019; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Conwy yn Saesneg.
Castell a thref yn un
Wedi i Edward I gipio Aberconwy ym mis Mawrth 1283, symudodd yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan a chodi castell a thref furiog ar ei safle yn un cyfanwaith. Dan Feistr James o St George gorffennwyd y ddau mewn ychydig dros bedair blynedd, am tua £15,000.FfynonellauConwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Conwy, a godwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1287 gyda’r dref furiog, am tua £15,000 rhyngddynt; cyn codi’r dref roedd ar y safle Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion; mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â thŵr crwn a phedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref, a dyma’r darn mwyaf cyflawn o unrhyw un o’i lysoedd; symudodd Edward yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan; wyth tŵr mawr a dau farbican, â phorth cefn at yr afon fel y gellid ei gyflenwi o’r môr; ynddo mae’r machicolations carreg cynharaf sydd wedi goroesi ym Mhrydain ac, yng ngeiriau Jeremy Ashbee, y gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, gan esgus bod yn seiri coed, y castell, cymerodd y Cymry’r dref furiog, a daliasant ef tua thri mis gan ennill pardwn brenhinol yn yr amodau; trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref, a hyd heddiw maer Conwy yw cwnstabl y castell; fe’i paentiwyd gan Girtin, Moses Griffith, Ibbetson, Sandby a Turner; aeth i’r dref yn 1865; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986; wedi’i efeillio â Chastell Himeji yn Japan ar 29 Hydref 2019; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Conwy yn Saesneg.Castell Conwy ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 121): yn erbyn mynyddoedd Eryri; gorffennwyd yn 1287 wedi ychydig dros bedair blynedd; codwyd y dref a’r castell yn un cyfanwaith; dwy ward gyfagos y gellid amddiffyn y naill a’r llall ar wahân, ag wyth tŵr uchel, pedwar ohonynt â thyredau o gwmpas y ward fewnol â’r ystafelloedd brenhinol, sydd heb newid fawr o’u ffurf yn y 13eg ganrif; yn 1401 cipiwyd y castell gan gefnogwyr Owain Glyndŵr; arhosodd y castell a muriau’r dref bron yn gyfan a denu arlunwyr fel Paul Sandby o’r 18fed ganrif; daeth pont Telford a rheilffordd Caer i Gaergybi â mwy o ymwelwyr; dechreuodd yr adfer yn 1865 wedi iddo ddod i feddiant y dref.
Madog ap Llywelyn
Yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward I yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y gallai’r brenin gael bwyd.FfynonellauConwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Conwy, a godwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1287 gyda’r dref furiog, am tua £15,000 rhyngddynt; cyn codi’r dref roedd ar y safle Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion; mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â thŵr crwn a phedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref, a dyma’r darn mwyaf cyflawn o unrhyw un o’i lysoedd; symudodd Edward yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan; wyth tŵr mawr a dau farbican, â phorth cefn at yr afon fel y gellid ei gyflenwi o’r môr; ynddo mae’r machicolations carreg cynharaf sydd wedi goroesi ym Mhrydain ac, yng ngeiriau Jeremy Ashbee, y gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, gan esgus bod yn seiri coed, y castell, cymerodd y Cymry’r dref furiog, a daliasant ef tua thri mis gan ennill pardwn brenhinol yn yr amodau; trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref, a hyd heddiw maer Conwy yw cwnstabl y castell; fe’i paentiwyd gan Girtin, Moses Griffith, Ibbetson, Sandby a Turner; aeth i’r dref yn 1865; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986; wedi’i efeillio â Chastell Himeji yn Japan ar 29 Hydref 2019; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Conwy yn Saesneg.Madog ap Llywelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Mab hynaf Llywelyn ap Maredudd, arglwydd olaf Meirionnydd, o gangen iau o deulu Aberffraw; ar Ŵyl Fihangel, 29 Medi 1294, arweiniodd wrthryfel cenedlaethol, gydag ymosodiadau ar draws Cymru ar yr un diwrnod; galwodd ei hun yn Dywysog Cymru yn nogfen Penmachno; goresgynnwyd Caernarfon gan wŷr Madog a meddiannwyd y castell, a chymerwyd Castell y Bere, Penarlâg, Rhuthun a Dinbych; cododd Cynan ap Maredudd, Maelgwn ap Rhys a Morgan ap Maredudd yn y canolbarth a’r de; cyrhaeddodd Edward I Gonwy cyn y Nadolig 1294, fe’i caewyd i mewn yno a’i achub o’r môr; ym Maes Moydog ar 5 Mawrth 1295 safodd y gwaywffonwyr yn erbyn y marchogion ond dioddef dan y saethwyr; daliwyd Madog yn haf 1295 a’i gadw yn Llundain, yn fyw o hyd yn 1305.
Dydd Gwener y Groglith, 1401
Ar Ddydd Gwener y Groglith 1401, aeth Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, i mewn gan esgus bod yn seiri coed wrth eu gwaith ar y castell, a’i gipio, a chymerodd eu gwŷr y dref furiog. Daliasant ef am tua thri mis, ac yn yr amodau enillasant bardwn brenhinol.FfynonellauConwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Conwy, a godwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1287 gyda’r dref furiog, am tua £15,000 rhyngddynt; cyn codi’r dref roedd ar y safle Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion; mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â thŵr crwn a phedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref, a dyma’r darn mwyaf cyflawn o unrhyw un o’i lysoedd; symudodd Edward yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan; wyth tŵr mawr a dau farbican, â phorth cefn at yr afon fel y gellid ei gyflenwi o’r môr; ynddo mae’r machicolations carreg cynharaf sydd wedi goroesi ym Mhrydain ac, yng ngeiriau Jeremy Ashbee, y gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, gan esgus bod yn seiri coed, y castell, cymerodd y Cymry’r dref furiog, a daliasant ef tua thri mis gan ennill pardwn brenhinol yn yr amodau; trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref, a hyd heddiw maer Conwy yw cwnstabl y castell; fe’i paentiwyd gan Girtin, Moses Griffith, Ibbetson, Sandby a Turner; aeth i’r dref yn 1865; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986; wedi’i efeillio â Chastell Himeji yn Japan ar 29 Hydref 2019; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Conwy yn Saesneg.Conwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Adeiladwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1289 dan Feistr James o St George, gyda muriau’r dref, am tua £15,000; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 lladdodd Rhys a Gwilym ap Tudur, wedi’u gwisgo fel seiri, y ddau wyliwr a chipio’r castell, ac yna cymerodd y Cymry’r dref gaerog; daliasant hi am tua thri mis ac ennill pardwn brenhinol wrth ildio; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986.Owain Glyndŵr timeline: 1401 ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)1 Ebrill 1401: cipiodd Rhys a Gwilym ap Tudur gastell Conwy; 24 Mehefin, cymerodd Hotspur afael ar Gonwy; ddiwedd Mehefin, brwydr Hyddgen ar Bumlumon, efallai ar 22 Mehefin; ym mis Hydref daeth Harri IV i Ystrad Fflur ar daith frenhinol; ar 29 Tachwedd 1401 agorodd Owain drafodaethau diplomyddol â Robert III, brenin yr Alban, ac arglwyddi Iwerddon, gan ddatgan ei hun yn dywysog annibynnol.
Ystafelloedd y brenhinoedd
Yn y castell mae’r machicolations carreg cynharaf sydd ar ôl ym Mhrydain a’r gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr. Trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref hefyd, a maer Conwy yw cwnstabl y castell hyd heddiw.FfynonellauConwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Conwy, a godwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1287 gyda’r dref furiog, am tua £15,000 rhyngddynt; cyn codi’r dref roedd ar y safle Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion; mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â thŵr crwn a phedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref, a dyma’r darn mwyaf cyflawn o unrhyw un o’i lysoedd; symudodd Edward yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan; wyth tŵr mawr a dau farbican, â phorth cefn at yr afon fel y gellid ei gyflenwi o’r môr; ynddo mae’r machicolations carreg cynharaf sydd wedi goroesi ym Mhrydain ac, yng ngeiriau Jeremy Ashbee, y gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, gan esgus bod yn seiri coed, y castell, cymerodd y Cymry’r dref furiog, a daliasant ef tua thri mis gan ennill pardwn brenhinol yn yr amodau; trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref, a hyd heddiw maer Conwy yw cwnstabl y castell; fe’i paentiwyd gan Girtin, Moses Griffith, Ibbetson, Sandby a Turner; aeth i’r dref yn 1865; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986; wedi’i efeillio â Chastell Himeji yn Japan ar 29 Hydref 2019; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Conwy yn Saesneg.Castell Conwy ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 121): yn erbyn mynyddoedd Eryri; gorffennwyd yn 1287 wedi ychydig dros bedair blynedd; codwyd y dref a’r castell yn un cyfanwaith; dwy ward gyfagos y gellid amddiffyn y naill a’r llall ar wahân, ag wyth tŵr uchel, pedwar ohonynt â thyredau o gwmpas y ward fewnol â’r ystafelloedd brenhinol, sydd heb newid fawr o’u ffurf yn y 13eg ganrif; yn 1401 cipiwyd y castell gan gefnogwyr Owain Glyndŵr; arhosodd y castell a muriau’r dref bron yn gyfan a denu arlunwyr fel Paul Sandby o’r 18fed ganrif; daeth pont Telford a rheilffordd Caer i Gaergybi â mwy o ymwelwyr; dechreuodd yr adfer yn 1865 wedi iddo ddod i feddiant y dref.
Ymweld
Wedi’i baentio gan Turner, Sandby, Girtin a Moses Griffith, aeth y castell i’r dref yn 1865 ac mae bellach yng ngofal Cadw, sydd ers 2024 yn defnyddio’i enw Cymraeg yn Saesneg hefyd. Fe’i gefeilliwyd â Chastell Himeji yn Japan yn 2019.FfynonellauConwy Castle ↗Wikipedia (Saesneg)Castell Conwy, a godwyd gan Edward I rhwng 1283 a 1287 gyda’r dref furiog, am tua £15,000 rhyngddynt; cyn codi’r dref roedd ar y safle Abaty Aberconwy, tŷ Sistersaidd a ffefrid gan y tywysogion Cymreig, a llys i’r tywysogion; mae mur a thŵr llys Llywelyn Fawr a’i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, o ddechrau’r 13eg ganrif, â thŵr crwn a phedair ffenestr, wedi’u cynnwys ym muriau’r dref, a dyma’r darn mwyaf cyflawn o unrhyw un o’i lysoedd; symudodd Edward yr abaty wyth milltir i fyny’r dyffryn i Faenan; wyth tŵr mawr a dau farbican, â phorth cefn at yr afon fel y gellid ei gyflenwi o’r môr; ynddo mae’r machicolations carreg cynharaf sydd wedi goroesi ym Mhrydain ac, yng ngeiriau Jeremy Ashbee, y gyfres orau o ystafelloedd preifat brenhinol canoloesol yng Nghymru a Lloegr; yng ngwrthryfel Madog ap Llywelyn bu’r Cymry’n gwarchae ar Edward yng Nghonwy o Ragfyr 1294 hyd Ionawr 1295, ac o’r môr yn unig y cafodd fwyd; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd Rhys ap Tudur a’i frawd Gwilym, cefndryd Owain Glyndŵr, gan esgus bod yn seiri coed, y castell, cymerodd y Cymry’r dref furiog, a daliasant ef tua thri mis gan ennill pardwn brenhinol yn yr amodau; trwy siarter 1284 y cwnstabl oedd maer y dref, a hyd heddiw maer Conwy yw cwnstabl y castell; fe’i paentiwyd gan Girtin, Moses Griffith, Ibbetson, Sandby a Turner; aeth i’r dref yn 1865; Safle Treftadaeth y Byd ers 1986; wedi’i efeillio â Chastell Himeji yn Japan ar 29 Hydref 2019; ers 2024 mae Cadw yn defnyddio’r enw Cymraeg Castell Conwy yn Saesneg.Castell Conwy ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Saesneg)Cofnod Coflein (NPRN 121): yn erbyn mynyddoedd Eryri; gorffennwyd yn 1287 wedi ychydig dros bedair blynedd; codwyd y dref a’r castell yn un cyfanwaith; dwy ward gyfagos y gellid amddiffyn y naill a’r llall ar wahân, ag wyth tŵr uchel, pedwar ohonynt â thyredau o gwmpas y ward fewnol â’r ystafelloedd brenhinol, sydd heb newid fawr o’u ffurf yn y 13eg ganrif; yn 1401 cipiwyd y castell gan gefnogwyr Owain Glyndŵr; arhosodd y castell a muriau’r dref bron yn gyfan a denu arlunwyr fel Paul Sandby o’r 18fed ganrif; daeth pont Telford a rheilffordd Caer i Gaergybi â mwy o ymwelwyr; dechreuodd yr adfer yn 1865 wedi iddo ddod i feddiant y dref.
Pobl y lle hwn
Ddoe a heddiw


Mae pont grog Telford o 1826 yn dal i redeg at borth y castell. Yn y 1890au roedd pob cert a choets yn ei chroesi i Gonwy; ers agor y bont ffordd newydd wrth ei hochr yn 1958, cerddwyr yn unig sy’n ei defnyddio.
Ddoe: Pont grog Thomas Telford a’r castell, o’r afon · Photochrom Print Collection, Library of Congress, Parth cyhoeddus, Wikimedia CommonsHeddiw: y castell a’r bont grog · Rude Health, CC BY-SA 2.0, Wikimedia CommonsBeth ddigwyddodd yma
Dial Rhodri (wedi’i gofnodi)
Mae Anarawd fab Rhodri yn trechu’r Mersiaid yn aber afon Conwy. Mae’r croniclau’n ei alw’n ‘ddial Duw am Rodri’.
Dial RhodriLlywelyn yn ennill yn Aberconwy
Mae’r Llywelyn ab Iorwerth ifanc yn trechu ei ewythr Dafydd yn Aberconwy ac yn dechrau’r esgyniad a fydd yn ei wneud yn Llywelyn Fawr.
Llywelyn yn ennill yn AberconwyMarw Llywelyn Fawr
Mae Llywelyn Fawr yn marw yn Aberconwy ar ôl deugain mlynedd fel tywysog mwyaf Cymru. Mae ei arch garreg bellach yn eglwys Llanrwst.
Marw Llywelyn FawrCytundeb Aberconwy
Ar ôl rhyfel cyntaf Edward I, mae Llywelyn yn cadw’i deitl ond yn colli’r rhan fwyaf o’i diroedd, gan gadw dim ond Gwynedd i’r gorllewin o afon Conwy.
Cytundeb AberconwyCipio Conwy ar Ddydd Gwener y Groglith
Mae cefndryd Glyndŵr, Rhys a Gwilym ap Tudur, yn cipio Castell Conwy tra bo’r gwarchodlu yn yr eglwys.
Cipio Conwy ar Ddydd Gwener y Groglith
Casglwch y set
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf















