Arglwydd o’r Gogledd oedd Caw o Brydyn, Caw o Brydain mewn rhai testunau, yn y genhedlaeth cyn y saint mawr. Mae’r Trioedd yn enwi ei deulu, gyda rhai Brychan Brycheiniog a Chunedda Wledig, yn un o Dair Gwelygordd Saint Ynys Prydain, ac mae achau Cymraeg y saint yn cyfrif mwy nag ugain o’i feibion a’i ferched.
Yr enwocaf ohonynt oedd Gildas, a ysgrifennodd Am Ddinistr Prydain. Mae Buchedd Gildas yn adrodd i deulu Caw ddod o’r Gogledd i Gymru, a chofir nifer o’i feibion ym Môn, lle mae cantref Twrcelyn yn cynnwys eglwysi Eugrad Sant yn Llaneugrad, Gallgo Sant yn Llanallgo a Chwyllog Sant yn Llangwyllog. Mae traddodiad Cymru’n cyfrif y bardd Aneirin ymhlith ei ddisgynyddion hefyd.
Yn Culhwch ac Olwen mae Caw yn un o ryfelwyr Arthur, ac i’w ran ef y syrth y dasg olaf. Pan enillwyd pob rhyfeddod, Caw o Brydyn sy’n dod â’r ellyn ac yn eillio’r cawr Ysbaddaden, fel y gall Culhwch o’r diwedd ennill Olwen.