Hanes Cymru / Oes y Seintiau

fl. early 6th century

Dyfnwal Hen

Brenin ar Frythoniaid y Clud, ac yn hen ach Gwŷr y Gogledd cyndad Rhydderch Hael, Mordaf Hael ac Elffin fab Gwyddno.

Llun: Craig Dumbarton, Alclud, Craig y Clud, sedd brenhinoedd Ystrad Clud · Rosser1954, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
fl. early 6th century (cronicl cynnar:achau Cymreig, y 10fed–13eg ganrif) Cyndad brenhinoedd y Clud Oes y Seintiau Brenhinoedd, tywysogion a rheolwyr
Craig Dumbarton ar afon Clud, sedd brenhinoedd Ystrad Clud a gyfrifai Ddyfnwal Hen yn gyndad iddynt
Craig Dumbarton ar afon Clud, sedd brenhinoedd Ystrad Clud a gyfrifai Ddyfnwal Hen yn gyndad iddynt · Llun: Wikimedia Commons · Richard Sutcliffe, CC BY-SA 2.0

Ystyr yr enw

Dyfnwal Hen: Dyfnwal ‘yr Hen’

Dyfnwal Hen

  • Dyfnwal ei enw ei hun
  • Hen hen

Saif Dyfnwal Hen ar ben ail deulu mawr yr Hen Ogledd. Lle daeth y teulu cyntaf, y Coeling, o Goel Hen, daeth hwn o Ddyfnwal, a rheolai ei frenhinoedd o Alclud, Craig y Clud.

Mae hen ach Gwŷr y Gogledd yn olrhain tair llinach enwog yn ôl ato: Rhydderch Hael fab Tudwal Tudglyd fab Cedig fab Dyfnwal Hen; Mordaf fab Serwan fab Cedig fab Dyfnwal Hen; ac Elffin fab Gwyddno fab Cawrdaf fab Garmonion fab Dyfnwal Hen. Roedd dau o Dri Hael Ynys Prydain, Rhydderch a Mordaf, yn or-wyrion iddo.

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Hefyd yn yr oes hon

fl. c. 469

Riothamus

Brenin y Brythoniaid a ymladdodd yng Ngâl (wedi’i gofnodi)

Brenin y Brythoniaid a groesodd y môr gyda deuddeng mil o wŷr, tua 469, i ymladd dros Rufain yn erbyn y Fisigothiaid yng nghalon Gâl. Ysgrifennodd Sidonius Apollinaris ato fel cyfaill.

Riothamus
fl. 5th century

Cunedda Wledig

Sylfaenydd Gwynedd (cronicl cynnar:Historia Brittonum, 829)

Y brenin a ddaeth i’r de o Fanaw Gododdin gyda’i feibion a sefydlu tŷ brenhinol Gwynedd.

Cunedda Wledig
fl. 5th century

Brychan Brycheiniog

Brenin a thad saint (cronicl cynnar:De Situ Brecheniauc, tua 1200)

Y brenin a roddodd ei enw i Frycheiniog. Yn ôl traddodiad Cymru roedd ganddo ddau ddwsin o blant, a daeth y rhan fwyaf ohonynt yn saint.

Brychan Brycheiniog
fl. 5th century

Santes Dwynwen

Nawddsantes cariadon (cronicl cynnar:De Situ Brecheniauc, tua 1200)

Merch Brychan a santes cariadon Cymru. Ei dydd hi, 25 Ionawr, yw diwrnod cariadon Cymru, ac mae ei heglwys ar Ynys Llanddwyn ym Môn.

Santes Dwynwen

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf