Craig Dumbarton, Alclud, caer teyrnas Owain ar afon Clud · Llun: Wikimedia Commons · Thomas Nugent, CC BY-SA 2.0
Ystyr yr enw
Owain ap Beli: Owain, mab Beli
Owain ap Beli
Owainei enw ei hun
apmab (ap, o mab)
Belienw ei dad
Teyrnasai Owain fab Beli ar Frythoniaid y Clud o Alclud, Craig Dumbarton, yng nghanol y seithfed ganrif. Ym mis Rhagfyr 642 gorymdeithiodd Domnall Brecc, brenin Gwyddelod Dál Riata, yn ei erbyn, a syrthio. Mae Annalau Ulster yn ei gofnodi: lladdwyd Domnall Brecc ar ddiwedd y flwyddyn, ym mis Rhagfyr, ym mrwydr Srath Caruin, gan Hoan, brenin y Brythoniaid.FfynhonnellThe Annals of Ulster, the year 642 ↗Corpus Testunau Electronig, Coleg Prifysgol Corc (Saesneg)U642.1: lladdwyd Domnall Brecc ar ddiwedd y flwyddyn, ym mis Rhagfyr, ym mrwydr Srath Caruin, gan Hoan, brenin y Brythoniaid.
Canodd y Brythoniaid am y fuddugoliaeth. Ychwanegwyd pennill at Y Gododdin sy’n sôn am y gwŷr a ddaeth o Gintyre, ac am ben Dyfnwal Frych, Domnall Brecc, yn cael ei gnoi gan y brain.
Bu ei deulu’n fawr yn y Gogledd am genhedlaeth arall. Daeth Bridei fab Beli, ei frawd yn ôl rhai, yn frenin y Pictiaid a threchu Northumbria yn Dun Nechtain yn 685, brwydr a achubodd ogledd Prydain rhag yr Eingl.
Brenhinoedd, beirdd a saint yr Hen Ogledd: Brythoniaid y tiroedd rhwng y Clud a’r Pennines, y cadwodd Cymru eu cerddi a’u hachau am bedair canrif ar ddeg.
Brenin y Brythoniaid a ymladdodd yng Ngâl (wedi’i gofnodi)
Brenin y Brythoniaid a groesodd y môr gyda deuddeng mil o wŷr, tua 469, i ymladd dros Rufain yn erbyn y Fisigothiaid yng nghalon Gâl. Ysgrifennodd Sidonius Apollinaris ato fel cyfaill.