Brenin Brythoniaid Eidyn, gwlad Caeredin, un o Wŷr y Gogledd. Marchogodd ei fab Cynon i Gatraeth, ac mae ei gebystr yn un o Dri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain.
Llun: Eglwys Gadeiriol Tyddewi dros y fynwent yn nyffryn Alun · Ввласенко, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Gwrando ar y dudalen hon3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Craig y Castell yng Nghaeredin, Din Eidyn, y cadarnle a roddodd ei enw i Glydno Eidyn · Llun: Wikimedia Commons · Scglossop1, CC BY-SA 4.0
Ystyr yr enw
Clydno Eidyn: Clydno o Eidyn (Caeredin)
Clydno Eidyn
Clydnoei enw ei hun
EidynEidyn, Caeredin
2 munud o ddarllen
Roedd Clydno Eidyn yn arglwydd Eidyn, y wlad o gwmpas Caeredin, yn y chweched ganrif, yn y dyddiau pan ddaliai Brythoniaid y Gododdin y tiroedd ger Moryd Forth. Ef oedd tad Cynon, arwr y Gododdin, a thaid Sant Grwst o Lanrwst, ac mae traddodiad Cymru’n ei gofio ymhlith Gwŷr y Gogledd ac fel perchennog un o Dri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain.FfynonellauClydno Eidyn ↗Wikipedia (Saesneg)Clydno Eidyn, rheolwr Eidyn, y fro o gwmpas Caeredin, yn y chweched ganrif; roedd Eidyn yn rhan o deyrnas Gododdin yn yr Hen Ogledd; daeth yn ffigwr yn nhraddodiad Cymru; mae achau Harley yn ei wneud yn fab Cinbelim neu Gynfelyn fab Dumnagual Hen, Dyfnwal Hen, rheolwr cynnar Alt Clut, Ystrad Clud, ac mae Bonedd Gwŷr y Gogledd yn cysylltu’r teulu â llinach Coel Hen; mae fersiwn Gwynedd o’r cyfreithiau Cymreig yn Llyfr Du’r Waun yn adrodd, wedi i Elidir Mwynfawr, tywysog o’r Gogledd, gael ei ladd yng Ngwynedd, i Glydno ymuno â Rhydderch Hael, Nudd Hael a Mordaf Hael i’w ddial yn Arfon; enwir ef yn Nhri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain fel perchennog cebystr hud, Cebystr Clydno Eiddin: pan glymai ef wrth stwffwl wrth draed ei wely câi ynddo ba farch bynnag a fynnai; ei fab oedd Cynon, un o arwyr Y Gododdin.Clydno Eidyn ↗Wicipedia CymraegTywysog neu bendefig o’r Hen Ogledd (bl. y chweched ganrif); mewn rhai achau mab Cynfelyn ap Dyfnwal Hen, ac ym Monedd Gwŷr y Gogledd mab Cynwyd Cynwydion; mae ei enw’n awgrymu y gallai fod yn arglwydd Din Eidyn, ac efallai’n rhagflaenydd Mynyddog Mwynfawr; roedd ganddo fab o’r enw Cynon ap Clydno Eidyn, ac mae chwedl Culhwch ac Olwen yn enwi merch iddo, Eurneid; yn ôl Bonedd y Saint ei ferch Euronwy oedd mam Grwst, nawddsant Llanrwst; dywed Llyfr Du’r Waun i Elidir Mwynfawr gael ei ladd yn Aber Meuhedud yn Arfon, ac i nifer o Wŷr y Gogledd, yn cynnwys Clydno Eidyn, Nudd Hael, Mordaf Hael a Rhydderch Hael, arwain byddin i Arfon i geisio dial.
Eidyn oedd rhan ogleddol gwlad y Gododdin, o gwmpas craig fawr Din Eidyn lle saif Castell Caeredin. Mae ei enw, Clydno Eidyn, yn ei nodi’n arglwydd arni, ac efallai iddo deyrnasu yno o flaen Mynyddog Mwynfawr, y brenin a gasglodd osgordd y Gododdin. Mae hen achau Harley yn ei wneud yn fab i Gynfelyn fab Dyfnwal Hen, brenin cynnar Alt Clud ar afon Clud, tra bo ach Gwŷr y Gogledd yn cysylltu ei deulu â llinach Coel Hen.FfynonellauClydno Eidyn ↗Wikipedia (Saesneg)Clydno Eidyn, rheolwr Eidyn, y fro o gwmpas Caeredin, yn y chweched ganrif; roedd Eidyn yn rhan o deyrnas Gododdin yn yr Hen Ogledd; daeth yn ffigwr yn nhraddodiad Cymru; mae achau Harley yn ei wneud yn fab Cinbelim neu Gynfelyn fab Dumnagual Hen, Dyfnwal Hen, rheolwr cynnar Alt Clut, Ystrad Clud, ac mae Bonedd Gwŷr y Gogledd yn cysylltu’r teulu â llinach Coel Hen; mae fersiwn Gwynedd o’r cyfreithiau Cymreig yn Llyfr Du’r Waun yn adrodd, wedi i Elidir Mwynfawr, tywysog o’r Gogledd, gael ei ladd yng Ngwynedd, i Glydno ymuno â Rhydderch Hael, Nudd Hael a Mordaf Hael i’w ddial yn Arfon; enwir ef yn Nhri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain fel perchennog cebystr hud, Cebystr Clydno Eiddin: pan glymai ef wrth stwffwl wrth draed ei wely câi ynddo ba farch bynnag a fynnai; ei fab oedd Cynon, un o arwyr Y Gododdin.Clydno Eidyn ↗Wicipedia CymraegTywysog neu bendefig o’r Hen Ogledd (bl. y chweched ganrif); mewn rhai achau mab Cynfelyn ap Dyfnwal Hen, ac ym Monedd Gwŷr y Gogledd mab Cynwyd Cynwydion; mae ei enw’n awgrymu y gallai fod yn arglwydd Din Eidyn, ac efallai’n rhagflaenydd Mynyddog Mwynfawr; roedd ganddo fab o’r enw Cynon ap Clydno Eidyn, ac mae chwedl Culhwch ac Olwen yn enwi merch iddo, Eurneid; yn ôl Bonedd y Saint ei ferch Euronwy oedd mam Grwst, nawddsant Llanrwst; dywed Llyfr Du’r Waun i Elidir Mwynfawr gael ei ladd yn Aber Meuhedud yn Arfon, ac i nifer o Wŷr y Gogledd, yn cynnwys Clydno Eidyn, Nudd Hael, Mordaf Hael a Rhydderch Hael, arwain byddin i Arfon i geisio dial.
Mab Clydno oedd Cynon, un o arwyr y Gododdin a farchogodd o Ddin Eiddyn i Gatraeth, ac yr addawodd Aneirin iddo ‘gân o fawl parhaus’. Mae chwedl Culhwch ac Olwen yn enwi merch iddo, Eurneid, ac yn ôl Bonedd y Saint roedd merch arall, Euronwy, yn fam i Sant Grwst, nawddsant Llanrwst yn nyffryn Conwy.FfynonellauClydno Eidyn ↗Wicipedia CymraegTywysog neu bendefig o’r Hen Ogledd (bl. y chweched ganrif); mewn rhai achau mab Cynfelyn ap Dyfnwal Hen, ac ym Monedd Gwŷr y Gogledd mab Cynwyd Cynwydion; mae ei enw’n awgrymu y gallai fod yn arglwydd Din Eidyn, ac efallai’n rhagflaenydd Mynyddog Mwynfawr; roedd ganddo fab o’r enw Cynon ap Clydno Eidyn, ac mae chwedl Culhwch ac Olwen yn enwi merch iddo, Eurneid; yn ôl Bonedd y Saint ei ferch Euronwy oedd mam Grwst, nawddsant Llanrwst; dywed Llyfr Du’r Waun i Elidir Mwynfawr gael ei ladd yn Aber Meuhedud yn Arfon, ac i nifer o Wŷr y Gogledd, yn cynnwys Clydno Eidyn, Nudd Hael, Mordaf Hael a Rhydderch Hael, arwain byddin i Arfon i geisio dial.Cynon ap Clydno ↗Wikipedia (Saesneg)Cynon ap Clydno, arwr o draddodiad Cymru, mab Clydno Eiddin, rheolwr Eidyn yn yr Hen Ogledd; mae’r Gododdin yn ei enwi ymhlith y Brythoniaid a ymladdodd yn erbyn yr Eingl yng Nghatraeth, ac fel un o’r goroeswyr gyda’r bardd Aneirin: ‘A Chynon, fel brwyn y syrthient o flaen ei law. O fab Clydno, cân o fawl parhaus a ganaf i ti’; mae gweithiau diweddarach yn sôn am ei gariad mawr at Forfudd, merch Urien Rheged a gefell Owain, sy’n ei wneud yn un o Dri Serchog Ynys Prydain, gyda Chaswallon fab Beli a Thrystan fab Tallwch, ac mae rhai hanesion yn gwneud Morfudd yn wraig iddo; yn llys Arthur mae’n un o Dri Chyngorfarchog gydag Aron fab Cynfarch a Llywarch Hen fab Elidir Lydanwyn, a phryd bynnag y gweithredai Arthur ar eu cyngor ‘ni chafodd ddim ond llwyddiant’; enwir ef yn aml gan feirdd yr Oesoedd Canol, ac mae Gruffudd ap Maredudd yn cymharu ei angerdd ei hun ag eiddo Cynon at Forfudd; enwir ei fedd yn Englynion y Beddau yn Llyfr Du Caerfyrddin; yn Owain, neu Iarlles y Ffynnon, yn llys Arthur yng Nghaerllion, mae Cynon yn adrodd hanes ei daith i’r gaer ddisglair a’r ffynnon sy’n anfon Owain ar ei antur, ac yn tywys llu Arthur i chwilio am Owain.
Mae fersiwn Gwynedd o’r cyfreithiau Cymreig, yn Llyfr Du’r Waun, yn cadw stori am Wŷr y Gogledd. Pan laddwyd Elidir Mwynfawr, tywysog o’r Gogledd, yn Aber Meuhedud yn Arfon, daeth ei berthnasau i’r de i’w ddial. Marchogodd Clydno Eidyn gyda Rhydderch Hael, Nudd Hael a Mordaf Hael, Tri Hael Ynys Prydain, ar ben byddin o’r Gogledd, a daethant i Arfon.FfynonellauClydno Eidyn ↗Wicipedia CymraegTywysog neu bendefig o’r Hen Ogledd (bl. y chweched ganrif); mewn rhai achau mab Cynfelyn ap Dyfnwal Hen, ac ym Monedd Gwŷr y Gogledd mab Cynwyd Cynwydion; mae ei enw’n awgrymu y gallai fod yn arglwydd Din Eidyn, ac efallai’n rhagflaenydd Mynyddog Mwynfawr; roedd ganddo fab o’r enw Cynon ap Clydno Eidyn, ac mae chwedl Culhwch ac Olwen yn enwi merch iddo, Eurneid; yn ôl Bonedd y Saint ei ferch Euronwy oedd mam Grwst, nawddsant Llanrwst; dywed Llyfr Du’r Waun i Elidir Mwynfawr gael ei ladd yn Aber Meuhedud yn Arfon, ac i nifer o Wŷr y Gogledd, yn cynnwys Clydno Eidyn, Nudd Hael, Mordaf Hael a Rhydderch Hael, arwain byddin i Arfon i geisio dial.Clydno Eidyn ↗Wikipedia (Saesneg)Clydno Eidyn, rheolwr Eidyn, y fro o gwmpas Caeredin, yn y chweched ganrif; roedd Eidyn yn rhan o deyrnas Gododdin yn yr Hen Ogledd; daeth yn ffigwr yn nhraddodiad Cymru; mae achau Harley yn ei wneud yn fab Cinbelim neu Gynfelyn fab Dumnagual Hen, Dyfnwal Hen, rheolwr cynnar Alt Clut, Ystrad Clud, ac mae Bonedd Gwŷr y Gogledd yn cysylltu’r teulu â llinach Coel Hen; mae fersiwn Gwynedd o’r cyfreithiau Cymreig yn Llyfr Du’r Waun yn adrodd, wedi i Elidir Mwynfawr, tywysog o’r Gogledd, gael ei ladd yng Ngwynedd, i Glydno ymuno â Rhydderch Hael, Nudd Hael a Mordaf Hael i’w ddial yn Arfon; enwir ef yn Nhri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain fel perchennog cebystr hud, Cebystr Clydno Eiddin: pan glymai ef wrth stwffwl wrth draed ei wely câi ynddo ba farch bynnag a fynnai; ei fab oedd Cynon, un o arwyr Y Gododdin.
Mae rhestr Tri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain yn cynnwys Cebystr Clydno Eiddin. Pan glymai ef wrth stwffwl wrth draed ei wely, medd y rhestr, câi ynddo yn y bore ba farch bynnag a ddymunai.FfynhonnellClydno Eidyn ↗Wikipedia (Saesneg)Clydno Eidyn, rheolwr Eidyn, y fro o gwmpas Caeredin, yn y chweched ganrif; roedd Eidyn yn rhan o deyrnas Gododdin yn yr Hen Ogledd; daeth yn ffigwr yn nhraddodiad Cymru; mae achau Harley yn ei wneud yn fab Cinbelim neu Gynfelyn fab Dumnagual Hen, Dyfnwal Hen, rheolwr cynnar Alt Clut, Ystrad Clud, ac mae Bonedd Gwŷr y Gogledd yn cysylltu’r teulu â llinach Coel Hen; mae fersiwn Gwynedd o’r cyfreithiau Cymreig yn Llyfr Du’r Waun yn adrodd, wedi i Elidir Mwynfawr, tywysog o’r Gogledd, gael ei ladd yng Ngwynedd, i Glydno ymuno â Rhydderch Hael, Nudd Hael a Mordaf Hael i’w ddial yn Arfon; enwir ef yn Nhri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain fel perchennog cebystr hud, Cebystr Clydno Eiddin: pan glymai ef wrth stwffwl wrth draed ei wely câi ynddo ba farch bynnag a fynnai; ei fab oedd Cynon, un o arwyr Y Gododdin.
Brenhinoedd, beirdd a saint yr Hen Ogledd: Brythoniaid y tiroedd rhwng y Clud a’r Pennines, y cadwodd Cymru eu cerddi a’u hachau am bedair canrif ar ddeg.
Brenin y Brythoniaid a ymladdodd yng Ngâl (wedi’i gofnodi)
Brenin y Brythoniaid a groesodd y môr gyda deuddeng mil o wŷr, tua 469, i ymladd dros Rufain yn erbyn y Fisigothiaid yng nghalon Gâl. Ysgrifennodd Sidonius Apollinaris ato fel cyfaill.