Eigr oedd mam y Brenin Arthur a gwraig Uthr Bendragon. Geilw Sieffre o Fynwy hi’r wraig harddaf ym Mhrydain gyfan. Mae’r achau Cymreig yn ei gwneud yn ferch i Amlawdd Wledig ac yn wyres i Gunedda, fel bod Arthur drwyddi hi’n gefnder i Sant Illtud ac i Gulhwch, yr arwr a enillodd Olwen.FfynonellauIgraine ↗Wikipedia (Saesneg)Eigr (Cymraeg Canol Eigyr, Lladin Igerna), mam y Brenin Arthur a gwraig Uthr Bendragon; mae Culhwch ac Olwen yn enwi ei brodyr Llysgadrudd Emys, Gwrbothu Hen, Gweir Gwrhyd Ennwir a Gweir Paladyr Hir, a mab arall iddi, Gormant, gan Rica, pencynghorwr Cernyw; mae Culhwch yn gefnder i Arthur; mae Buchedd Illtud yn gwneud Illtud yn fab Rieingulid ferch Amlawdd Wledig ac yn gefnder i Arthur, fel bod Eigr, Rieingulid a Goleuddydd yn ymddangos yn ferched Amlawdd Wledig, fel y gesyd yr achau diweddarach; mae Brut Dingestow yn enwi mam Arthur yn Eigyr; mae’r achau Cymreig yn gwneud ei mam yn Gwen ferch Cunedda Wledig; geilw Sieffre o Fynwy hi’n un ‘a’i harddwch yn rhagori ar holl wragedd Prydain’, gwraig gyntaf Gorlois o Gernyw, a dywed i Uthr a hithau, wedi priodi, ‘fyw ynghyd yn gydradd, yn unedig gan eu cariad mawr at ei gilydd’; ganed i Uthr ferch, Anna, mam Gwalchmai; ym Mrut Tysilio Cadwr o Gernyw yw ei mab.Eigr ↗Wicipedia CymraegEigr (Lladin Igerna, hen Ffrangeg Igerne, Saesneg Igraine), mam y Brenin Arthur yn ôl traddodiad; yn Hanes Sieffre o Fynwy mae’n wraig gyntaf i Gorlois, Dug Cernyw; mae Uthr Bendragon, brenin Ynys Prydain, yn syrthio mewn cariad â hi mewn gwledd i ddathlu buddugoliaeth; lleddir Gorlois ac mae Uthr yn priodi Eigr; yn nes ymlaen gwenwynir Uthr ac mae Arthur yn ei ddilyn ar yr orsedd.
Mae’r hen achau Cymreig yn rhoi teulu mawr i Eigr. Ei thad oedd Amlawdd Wledig a’i mam oedd Gwen, merch Cunedda Wledig, sylfaenydd tŷ Gwynedd. Ei chwiorydd oedd Goleuddydd, mam Culhwch, a Rieingulid, mam Sant Illtud, felly gall Buchedd Illtud alw’r sant yn gefnder i Arthur, a gall chwedl Culhwch ac Olwen alw Culhwch yn gefnder iddo hefyd. Mae’r un chwedl yn enwi ei brodyr, Llysgadrudd Emys, Gwrbothu Hen, Gweir Gwrhyd Ennwir a Gweir Paladyr Hir, i gyd yn wŷr o lys Arthur.FfynhonnellIgraine ↗Wikipedia (Saesneg)Eigr (Cymraeg Canol Eigyr, Lladin Igerna), mam y Brenin Arthur a gwraig Uthr Bendragon; mae Culhwch ac Olwen yn enwi ei brodyr Llysgadrudd Emys, Gwrbothu Hen, Gweir Gwrhyd Ennwir a Gweir Paladyr Hir, a mab arall iddi, Gormant, gan Rica, pencynghorwr Cernyw; mae Culhwch yn gefnder i Arthur; mae Buchedd Illtud yn gwneud Illtud yn fab Rieingulid ferch Amlawdd Wledig ac yn gefnder i Arthur, fel bod Eigr, Rieingulid a Goleuddydd yn ymddangos yn ferched Amlawdd Wledig, fel y gesyd yr achau diweddarach; mae Brut Dingestow yn enwi mam Arthur yn Eigyr; mae’r achau Cymreig yn gwneud ei mam yn Gwen ferch Cunedda Wledig; geilw Sieffre o Fynwy hi’n un ‘a’i harddwch yn rhagori ar holl wragedd Prydain’, gwraig gyntaf Gorlois o Gernyw, a dywed i Uthr a hithau, wedi priodi, ‘fyw ynghyd yn gydradd, yn unedig gan eu cariad mawr at ei gilydd’; ganed i Uthr ferch, Anna, mam Gwalchmai; ym Mrut Tysilio Cadwr o Gernyw yw ei mab.
Mae’r chwedl Gymraeg hynaf, Culhwch ac Olwen, yn adnabod mam Arthur yn dda er nad yw’n rhoi ei henw, ac mae’r Brut Cymraeg a gedwir yn llawysgrif Dingestow yn ei henwi’n Eigyr. Mae’r chwedl yn rhoi mab arall iddi hefyd, Gormant, a’i dad oedd Rica, pencynghorwr Cernyw, ac ym Mrut Tysilio mae Cadwr o Gernyw, un o gapteiniaid mawr Arthur, yn fab iddi.FfynhonnellIgraine ↗Wikipedia (Saesneg)Eigr (Cymraeg Canol Eigyr, Lladin Igerna), mam y Brenin Arthur a gwraig Uthr Bendragon; mae Culhwch ac Olwen yn enwi ei brodyr Llysgadrudd Emys, Gwrbothu Hen, Gweir Gwrhyd Ennwir a Gweir Paladyr Hir, a mab arall iddi, Gormant, gan Rica, pencynghorwr Cernyw; mae Culhwch yn gefnder i Arthur; mae Buchedd Illtud yn gwneud Illtud yn fab Rieingulid ferch Amlawdd Wledig ac yn gefnder i Arthur, fel bod Eigr, Rieingulid a Goleuddydd yn ymddangos yn ferched Amlawdd Wledig, fel y gesyd yr achau diweddarach; mae Brut Dingestow yn enwi mam Arthur yn Eigyr; mae’r achau Cymreig yn gwneud ei mam yn Gwen ferch Cunedda Wledig; geilw Sieffre o Fynwy hi’n un ‘a’i harddwch yn rhagori ar holl wragedd Prydain’, gwraig gyntaf Gorlois o Gernyw, a dywed i Uthr a hithau, wedi priodi, ‘fyw ynghyd yn gydradd, yn unedig gan eu cariad mawr at ei gilydd’; ganed i Uthr ferch, Anna, mam Gwalchmai; ym Mrut Tysilio Cadwr o Gernyw yw ei mab.
Yn Hanes Sieffre o Fynwy, mae Eigr yn wraig gyntaf i Gorlois, arglwydd Cernyw. Mae Uthr, brenin Ynys Prydain, yn ei gweld yn y wledd a gynhelir i ddathlu ei fuddugoliaethau ac yn ei charu ar unwaith. Syrthia Gorlois yn y rhyfel a ddilyn, ac mae Uthr yn priodi Eigr. Dywed Sieffre iddynt o’r dydd hwnnw ‘fyw ynghyd yn gydradd, yn unedig gan eu cariad mawr at ei gilydd’. Eu plant oedd Arthur a merch, Anna, a ddaeth yn fam i Walchmai.FfynonellauIgraine ↗Wikipedia (Saesneg)Eigr (Cymraeg Canol Eigyr, Lladin Igerna), mam y Brenin Arthur a gwraig Uthr Bendragon; mae Culhwch ac Olwen yn enwi ei brodyr Llysgadrudd Emys, Gwrbothu Hen, Gweir Gwrhyd Ennwir a Gweir Paladyr Hir, a mab arall iddi, Gormant, gan Rica, pencynghorwr Cernyw; mae Culhwch yn gefnder i Arthur; mae Buchedd Illtud yn gwneud Illtud yn fab Rieingulid ferch Amlawdd Wledig ac yn gefnder i Arthur, fel bod Eigr, Rieingulid a Goleuddydd yn ymddangos yn ferched Amlawdd Wledig, fel y gesyd yr achau diweddarach; mae Brut Dingestow yn enwi mam Arthur yn Eigyr; mae’r achau Cymreig yn gwneud ei mam yn Gwen ferch Cunedda Wledig; geilw Sieffre o Fynwy hi’n un ‘a’i harddwch yn rhagori ar holl wragedd Prydain’, gwraig gyntaf Gorlois o Gernyw, a dywed i Uthr a hithau, wedi priodi, ‘fyw ynghyd yn gydradd, yn unedig gan eu cariad mawr at ei gilydd’; ganed i Uthr ferch, Anna, mam Gwalchmai; ym Mrut Tysilio Cadwr o Gernyw yw ei mab.Eigr ↗Wicipedia CymraegEigr (Lladin Igerna, hen Ffrangeg Igerne, Saesneg Igraine), mam y Brenin Arthur yn ôl traddodiad; yn Hanes Sieffre o Fynwy mae’n wraig gyntaf i Gorlois, Dug Cernyw; mae Uthr Bendragon, brenin Ynys Prydain, yn syrthio mewn cariad â hi mewn gwledd i ddathlu buddugoliaeth; lleddir Gorlois ac mae Uthr yn priodi Eigr; yn nes ymlaen gwenwynir Uthr ac mae Arthur yn ei ddilyn ar yr orsedd.
Ei henw Cymraeg yw Eigr, yn Gymraeg Canol Eigyr. Ysgrifennodd Sieffre ef yn Lladin fel Igerna, gwnaeth y rhamantau Ffrangeg ef yn Igerne ac Ygraine, ac mae darllenwyr Saesneg yn ei hadnabod fel Igraine, yr enw a roddodd Thomas Malory iddi. Mae pob un o’r enwau hynny’n mynd yn ôl at fam Gymreig Arthur.FfynonellauIgraine ↗Wikipedia (Saesneg)Eigr (Cymraeg Canol Eigyr, Lladin Igerna), mam y Brenin Arthur a gwraig Uthr Bendragon; mae Culhwch ac Olwen yn enwi ei brodyr Llysgadrudd Emys, Gwrbothu Hen, Gweir Gwrhyd Ennwir a Gweir Paladyr Hir, a mab arall iddi, Gormant, gan Rica, pencynghorwr Cernyw; mae Culhwch yn gefnder i Arthur; mae Buchedd Illtud yn gwneud Illtud yn fab Rieingulid ferch Amlawdd Wledig ac yn gefnder i Arthur, fel bod Eigr, Rieingulid a Goleuddydd yn ymddangos yn ferched Amlawdd Wledig, fel y gesyd yr achau diweddarach; mae Brut Dingestow yn enwi mam Arthur yn Eigyr; mae’r achau Cymreig yn gwneud ei mam yn Gwen ferch Cunedda Wledig; geilw Sieffre o Fynwy hi’n un ‘a’i harddwch yn rhagori ar holl wragedd Prydain’, gwraig gyntaf Gorlois o Gernyw, a dywed i Uthr a hithau, wedi priodi, ‘fyw ynghyd yn gydradd, yn unedig gan eu cariad mawr at ei gilydd’; ganed i Uthr ferch, Anna, mam Gwalchmai; ym Mrut Tysilio Cadwr o Gernyw yw ei mab.Eigr ↗Wicipedia CymraegEigr (Lladin Igerna, hen Ffrangeg Igerne, Saesneg Igraine), mam y Brenin Arthur yn ôl traddodiad; yn Hanes Sieffre o Fynwy mae’n wraig gyntaf i Gorlois, Dug Cernyw; mae Uthr Bendragon, brenin Ynys Prydain, yn syrthio mewn cariad â hi mewn gwledd i ddathlu buddugoliaeth; lleddir Gorlois ac mae Uthr yn priodi Eigr; yn nes ymlaen gwenwynir Uthr ac mae Arthur yn ei ddilyn ar yr orsedd.
47 o bobl hanes Arthur yn nhraddodiad Cymru, pob un â’i dudalen ei hun: ei linach yn siarteri Llandaf, ei deulu a’i ryfelwyr yn y cerddi, y Trioedd a’r chwedlau, a’r saint a’r beirdd a’i hadwaenai.
Brenin y Brythoniaid a ymladdodd yng Ngâl (wedi’i gofnodi)
Brenin y Brythoniaid a groesodd y môr gyda deuddeng mil o wŷr, tua 469, i ymladd dros Rufain yn erbyn y Fisigothiaid yng nghalon Gâl. Ysgrifennodd Sidonius Apollinaris ato fel cyfaill.