Brenin Gwent a Glywysing, mab Tewdrig y merthyr. Yn ôl traddodiad Cymru, ei fab Athrwys oedd Arthur, ac mae rhai’n darllen Uthr Bendragon, enw tad Arthur yn y chwedlau, fel teitl Meurig.
Llun: Eglwys Gadeiriol Tyddewi dros y fynwent yn nyffryn Alun · Ввласенко, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Gwrando ar y dudalen hon4 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Eglwys Sant Tewdrig ym Merthyr Tewdrig, a godwyd lle bu farw Tewdrig, tad Meurig, o’i glwyfau · Llun: Wikimedia Commons · Brassknocker, CC BY-SA 4.0
Ystyr yr enw
Meurig ap Tewdrig: Meurig, mab Tewdrig
Meurig ap Tewdrig
Meurigei enw ei hun
apmab (ap, o mab)
Tewdrigenw ei dad
2 munud o ddarllen
Meurig ap Tewdrig oedd brenin Gwent a Glywysing, teyrnasoedd de-ddwyrain Cymru, yn gynnar yn y seithfed ganrif. Roedd yn fab i Dewdrig y merthyr, yn ŵr i Onbrawst o Ergyng, yn rhoddwr mwyaf ei oes i eglwys Llandaf, ac, yn ôl traddodiad Cymru, yn dad i Arthur.FfynonellauMeurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell.Meurig ap Tewdrig ↗Wicipedia CymraegMeurig ap Tewdrig (Lladin Mawrisiws), brenin teyrnasoedd Gwent a Glywysing yn yr Oesoedd Canol cynnar, tua 585 hyd 665 efallai, mab y brenin Tewdrig, Sant Tewdrig; daw ein gwybodaeth amdano o’r siarteri cynnar yn Llyfr Llandaf ac o’r achau Cymreig; daeth yn frenin Gwent pan aeth ei dad yn feudwy yng nghlas Tyndyrn; daeth ei dad allan i’w gynorthwyo yn erbyn y Sacsoniaid a gorchfygodd y ddau y goresgynwyr ym Mrwydr Pont y Saeson; clwyfwyd Tewdrig yn angheuol a bu farw ar ôl y frwydr; claddodd Meurig ef ym Matharn a rhoi’r tir o’i amgylch, gan gynnwys Pwllmeurig, i Esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Erging drwy briodi Onbrawst, ferch Gwrgan Fawr o Erging; dywed Llyfr Llandaf iddo roi llawer o dir i glas Llandaf, lle cafodd ei gladdu; tad Athrwys ap Meurig; credir i Athrwys farw cyn Meurig, ac i’w wyrion, Ithel a Morgan Mwynfawr, etifeddu’r deyrnas.
Daeth Meurig yn frenin pan roddodd ei dad Tewdrig y goron heibio i fyw’n feudwy yn Nhyndyrn. Daw’r hyn a wyddom amdano o’r siarteri cynnar a gedwir yn Llyfr Llandaf ac o’r hen achau Cymreig, a’i enw yn Lladin yw Mauricius.FfynonellauMeurig ap Tewdrig ↗Wicipedia CymraegMeurig ap Tewdrig (Lladin Mawrisiws), brenin teyrnasoedd Gwent a Glywysing yn yr Oesoedd Canol cynnar, tua 585 hyd 665 efallai, mab y brenin Tewdrig, Sant Tewdrig; daw ein gwybodaeth amdano o’r siarteri cynnar yn Llyfr Llandaf ac o’r achau Cymreig; daeth yn frenin Gwent pan aeth ei dad yn feudwy yng nghlas Tyndyrn; daeth ei dad allan i’w gynorthwyo yn erbyn y Sacsoniaid a gorchfygodd y ddau y goresgynwyr ym Mrwydr Pont y Saeson; clwyfwyd Tewdrig yn angheuol a bu farw ar ôl y frwydr; claddodd Meurig ef ym Matharn a rhoi’r tir o’i amgylch, gan gynnwys Pwllmeurig, i Esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Erging drwy briodi Onbrawst, ferch Gwrgan Fawr o Erging; dywed Llyfr Llandaf iddo roi llawer o dir i glas Llandaf, lle cafodd ei gladdu; tad Athrwys ap Meurig; credir i Athrwys farw cyn Meurig, ac i’w wyrion, Ithel a Morgan Mwynfawr, etifeddu’r deyrnas.Meurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell.The Book of Llandaff ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru, sy’n cadw’r llawysgrif (LlGC llsgr. 17110E) (Saesneg)Y llawysgrif ei hun, a ysgrifennwyd yn Llandaf rhwng tua 1120 ac 1140.
Pan groesodd y Saeson Hafren i Went, daeth yr hen frenin allan o’i feudwyfa i helpu ei fab. Gyda’i gilydd cyfarfu Tewdrig a Meurig â’r goresgynwyr ym Mhont y Saeson, ger Tyndyrn, a’u gyrru’n ôl. Ond clwyfwyd Tewdrig yn angheuol a bu farw yn fuan wedi’r frwydr.FfynonellauMeurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell.Meurig ap Tewdrig ↗Wicipedia CymraegMeurig ap Tewdrig (Lladin Mawrisiws), brenin teyrnasoedd Gwent a Glywysing yn yr Oesoedd Canol cynnar, tua 585 hyd 665 efallai, mab y brenin Tewdrig, Sant Tewdrig; daw ein gwybodaeth amdano o’r siarteri cynnar yn Llyfr Llandaf ac o’r achau Cymreig; daeth yn frenin Gwent pan aeth ei dad yn feudwy yng nghlas Tyndyrn; daeth ei dad allan i’w gynorthwyo yn erbyn y Sacsoniaid a gorchfygodd y ddau y goresgynwyr ym Mrwydr Pont y Saeson; clwyfwyd Tewdrig yn angheuol a bu farw ar ôl y frwydr; claddodd Meurig ef ym Matharn a rhoi’r tir o’i amgylch, gan gynnwys Pwllmeurig, i Esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Erging drwy briodi Onbrawst, ferch Gwrgan Fawr o Erging; dywed Llyfr Llandaf iddo roi llawer o dir i glas Llandaf, lle cafodd ei gladdu; tad Athrwys ap Meurig; credir i Athrwys farw cyn Meurig, ac i’w wyrion, Ithel a Morgan Mwynfawr, etifeddu’r deyrnas.Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Tewdrig ap Teithfallt, brenin Glywysing; ildiodd y goron i’w fab Meurig a byw’n feudwy yn Nhyndyrn; dychwelodd i arwain yr amddiffyn yn erbyn y Saeson, ac ennill, ond fe’i clwyfwyd i farwolaeth wrth Ryd Tyndyrn neu’n agos ati; gofynnodd am gael ei gludo i Ynys Echni ond bu farw ym Mathern, lle cododd Meurig eglwys a’i gladdu, a daeth y lle’n Ferthyr Tewdrig; ni feiddiai’r Saeson ymosod eto am ddeng mlynedd ar hugain; adroddir yr hanes yn Llyfr Llandaf o’r ddeuddegfed ganrif; yn 1615 cofnododd yr Esgob Francis Godwin arch garreg wrth yr allor gyda phenglog wedi’i hollti’n ddrwg; merthyr a sant, ei ŵyl ar 1 Ebrill, a’i greirfa yw eglwys Sant Tewdrig, Mathern.
Claddodd Meurig ei dad yn y fan lle bu farw, ym Matharn, Merthyr Tewdrig, wrth ymyl Hafren. Cododd eglwys yno a rhoi’r tir o’i chwmpas i esgobion Llandaf. Roedd y rhodd honno’n cynnwys y lle a elwir heddiw’n Bwllmeurig, fel bod pentref yn Sir Fynwy yn cadw enw’r brenin hyd heddiw.FfynonellauMeurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell.Meurig ap Tewdrig ↗Wicipedia CymraegMeurig ap Tewdrig (Lladin Mawrisiws), brenin teyrnasoedd Gwent a Glywysing yn yr Oesoedd Canol cynnar, tua 585 hyd 665 efallai, mab y brenin Tewdrig, Sant Tewdrig; daw ein gwybodaeth amdano o’r siarteri cynnar yn Llyfr Llandaf ac o’r achau Cymreig; daeth yn frenin Gwent pan aeth ei dad yn feudwy yng nghlas Tyndyrn; daeth ei dad allan i’w gynorthwyo yn erbyn y Sacsoniaid a gorchfygodd y ddau y goresgynwyr ym Mrwydr Pont y Saeson; clwyfwyd Tewdrig yn angheuol a bu farw ar ôl y frwydr; claddodd Meurig ef ym Matharn a rhoi’r tir o’i amgylch, gan gynnwys Pwllmeurig, i Esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Erging drwy briodi Onbrawst, ferch Gwrgan Fawr o Erging; dywed Llyfr Llandaf iddo roi llawer o dir i glas Llandaf, lle cafodd ei gladdu; tad Athrwys ap Meurig; credir i Athrwys farw cyn Meurig, ac i’w wyrion, Ithel a Morgan Mwynfawr, etifeddu’r deyrnas.
Priododd Meurig ag Onbrawst, merch Gwrgan Fawr, brenin Ergyng, y wlad Gymreig rhwng Gwy a Mynwy sydd heddiw yn swydd Henffordd. Drwy’r briodas honno unwyd Ergyng eto â Gwent a Glywysing, a theyrnasai ei dŷ o Dawe hyd y tu hwnt i Wy.FfynonellauMeurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell.Meurig ap Tewdrig ↗Wicipedia CymraegMeurig ap Tewdrig (Lladin Mawrisiws), brenin teyrnasoedd Gwent a Glywysing yn yr Oesoedd Canol cynnar, tua 585 hyd 665 efallai, mab y brenin Tewdrig, Sant Tewdrig; daw ein gwybodaeth amdano o’r siarteri cynnar yn Llyfr Llandaf ac o’r achau Cymreig; daeth yn frenin Gwent pan aeth ei dad yn feudwy yng nghlas Tyndyrn; daeth ei dad allan i’w gynorthwyo yn erbyn y Sacsoniaid a gorchfygodd y ddau y goresgynwyr ym Mrwydr Pont y Saeson; clwyfwyd Tewdrig yn angheuol a bu farw ar ôl y frwydr; claddodd Meurig ef ym Matharn a rhoi’r tir o’i amgylch, gan gynnwys Pwllmeurig, i Esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Erging drwy briodi Onbrawst, ferch Gwrgan Fawr o Erging; dywed Llyfr Llandaf iddo roi llawer o dir i glas Llandaf, lle cafodd ei gladdu; tad Athrwys ap Meurig; credir i Athrwys farw cyn Meurig, ac i’w wyrion, Ithel a Morgan Mwynfawr, etifeddu’r deyrnas.
Mae Llyfr Llandaf yn cofio Meurig fel un o gyfeillion mawr yr eglwys. Gwneir rhodd ar ôl rhodd o dir i Landaf yn ei enw, a phan fu farw fe’i claddwyd yno, yn yr eglwys y gwnaeth gymaint i’w chyfoethogi. Bu fyw i oedran mawr, a bu farw ei fab Athrwys o’i flaen, felly aeth y deyrnas i’w wyrion, Morgan Mwynfawr ac Ithel.FfynonellauMeurig ap Tewdrig ↗Wicipedia CymraegMeurig ap Tewdrig (Lladin Mawrisiws), brenin teyrnasoedd Gwent a Glywysing yn yr Oesoedd Canol cynnar, tua 585 hyd 665 efallai, mab y brenin Tewdrig, Sant Tewdrig; daw ein gwybodaeth amdano o’r siarteri cynnar yn Llyfr Llandaf ac o’r achau Cymreig; daeth yn frenin Gwent pan aeth ei dad yn feudwy yng nghlas Tyndyrn; daeth ei dad allan i’w gynorthwyo yn erbyn y Sacsoniaid a gorchfygodd y ddau y goresgynwyr ym Mrwydr Pont y Saeson; clwyfwyd Tewdrig yn angheuol a bu farw ar ôl y frwydr; claddodd Meurig ef ym Matharn a rhoi’r tir o’i amgylch, gan gynnwys Pwllmeurig, i Esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Erging drwy briodi Onbrawst, ferch Gwrgan Fawr o Erging; dywed Llyfr Llandaf iddo roi llawer o dir i glas Llandaf, lle cafodd ei gladdu; tad Athrwys ap Meurig; credir i Athrwys farw cyn Meurig, ac i’w wyrion, Ithel a Morgan Mwynfawr, etifeddu’r deyrnas.Meurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell.The Book of Llandaff ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru, sy’n cadw’r llawysgrif (LlGC llsgr. 17110E) (Saesneg)Y llawysgrif ei hun, a ysgrifennwyd yn Llandaf rhwng tua 1120 ac 1140.
Yn ôl traddodiad Cymru, Athrwys fab Meurig oedd Arthur. Yn y chwedlau ac ym Mrut Cymraeg, Uthr Bendragon yw tad Arthur. Mae Alan Wilson a Baram Blackett, a wnaeth yr achos dros Athrwys yn waith eu bywydau, yn darllen Uthr Bendragon nid fel enw ond fel teitl, y brif ddraig ofnadwy neu ryfeddol, arweinydd rhyfel y Brythoniaid, a ddygwyd gan y Brenin Meurig ei hun. Yn ôl y darlleniad hwnnw, yr un gŵr yw tad Arthur a’r Brenin Meurig ap Tewdrig. Gall haneswyr eraill weld pethau’n wahanol.FfynonellauThe Holy KingdomAdrian Gilbert, Alan Wilson a Baram Blackett, Bantam Press, 1998 (Saesneg)Yr achos dros Arthur fel Athrwys ap Meurig, brenin Gwent a Morgannwg, wedi’i osod allan yn llawn.Meurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell.
Mae Meurig a’i dad yn dal i farchogaeth drwy’r straeon am Arthur y mae pobl yn eu darllen heddiw. Mae cymeriadau a seiliwyd arnynt yn Warlord Chronicles Bernard Cornwell, nofelau Prydain Arthur a ddarllenwyd gan filiynau.FfynhonnellMeurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell.
47 o bobl hanes Arthur yn nhraddodiad Cymru, pob un â’i dudalen ei hun: ei linach yn siarteri Llandaf, ei deulu a’i ryfelwyr yn y cerddi, y Trioedd a’r chwedlau, a’r saint a’r beirdd a’i hadwaenai.
Brenin y Brythoniaid a ymladdodd yng Ngâl (wedi’i gofnodi)
Brenin y Brythoniaid a groesodd y môr gyda deuddeng mil o wŷr, tua 469, i ymladd dros Rufain yn erbyn y Fisigothiaid yng nghalon Gâl. Ysgrifennodd Sidonius Apollinaris ato fel cyfaill.